Soru 1
Günlük hayatta karşılaştığınız ürün etiketlerinde madde miktarları farklı birimlerle ifade edilir. Bu durumun sebebi ne olabilir? Arkadaşlarınızla tartışınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Ürün etiketlerinde madde miktarlarının veya derişimlerin farklı birimlerle (hacimce %, kütlece %, ppm, mg/dL, BRD %) ifade edilmesinin temel nedeni; maddelerin fiziksel hâli (katı, sıvı, gaz), bileşen miktarlarının oranı ve kullanım alanına uygun ölçüm hassasiyetidir.
- Sıvı-sıvı çözeltilerde (Kolonya): Hacimce yüzde (% derece) kullanımı hem pratik hem de standarttır.
- Katı-sıvı çözeltilerde (Serum fizyolojik): Kütlece yüzde (%0,9 NaCl) bileşimin net oranını gösterir.
- Çok düşük derişimlerde (Havuz suyu klorlama): Milyonda bir kısım anlamına gelen ppm (mg/L) birimi tercih edilir.
- Biyokimyasal analizlerde (Kan tahlili): Tıbbi değerlendirme standartlarına göre mg/dL veya mmol/L kullanılır.
Bu farklılıklar, tüketicinin veya uzmanın madde miktarını en doğru ve anlaşılır şekilde değerlendirmesini sağlar.
Soru 2
Dünya Sağlık Örgütü, günlük tüketilmesi gereken tuz miktarını 5 g olarak belirlemiştir. Bir insanın günlük tüketmesi gereken tuz miktarını derişim birimleriyle nasıl ifade edersiniz? Yukarıda verilen bilgilerden de yararlanarak fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Günlük 5 g tuz (NaCl) tüketimi, vücuda alınan toplam sıvı ve gıda miktarına oranlanarak farklı derişim birimleri ile ifade edilebilir:
- Kütlece Yüzde Derişim (%): Bir bireyin günlük ortalama 2000 g sıvı/besin tükettiği varsayılırsa, 5 g tuzun toplam kütleye oranı:
şeklinde kütlece %0,25’lik çözelti olarak tanımlanabilir.
- ppm (Milyonda Bir Kısım): Seyreltik çözeltilerde 1 \text{ mg/L} = 1 \text{ ppm} kabul edilir. Günde 2 L su tüketen bir kişi için 5 \text{ g} = 5000 \text{ mg} tuz miktarının derişimi:
olarak ifade edilir.
- Beslenme Referans Değeri (% BRD): Etiketlerdeki BRD mantığına göre, günlük üst sınır olan 5 g tuz miktarı %100 BRD olarak tanımlanır. Bir gıdadaki tuz miktarı bu değer üzerinden yüzdelik oran olarak belirtilebilir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 170 ·
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 172 →