Soru 1
Son yıllarda yapılan çalışmalar; içme suyunun hormon, vitamin ve antibiyotik gibi çeşitli mikro kirleticiler içerdiğini göstermiştir. Maddelerin çözünürlüğü ile su kirliliği ilişkisini tartışınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Su, yapısı gereği çok iyi bir polar çözücüdür. Çevreye salınan polar veya iyonik karakterli kimyasal maddeler, ilaç kalıntıları ve tarım ilaçları su ile güçlü etkileşime girerek suda çözünür. Suyun yüksek çözme kapasitesi, bu mikro kirleticilerin su kaynaklarına kolayca karışmasına, süzülerek yeraltı sularına kadar ulaşmasına ve geniş alanlara yayılmasına neden olur. Bu durum, maddelerin çözünürlüğü ile su kirliliğinin yayılımı arasında doğrudan bir ilişki olduğunu gösterir.
Çözüm kontrolü: Maddelerin suda çözünme özelliği ile kirleticilerin doğada ve içme sularında taşınması arasındaki nedensellik ilişkisi doğru kurulmuştur.
Soru 2
Yağ lekesini temizleyebilmek için su ile birlikte sabun ya da deterjan kullanılmasının nedenlerini tartışınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Su polar bir moleküldür, yağ ise apolar yapıdadır. “Benzer benzeri çözer” ilkesine göre polar su molekülleri, apolar yağ moleküllerini çözemez ve yüzeyden uzaklaştıramaz. Sabun ve deterjanlar ise yüzey aktif maddelerdir; moleküllerinde hem polar (hidrofil/suyu seven) hem de apolar (hidrofob/suyu sevmeyen) kısımlar barındırır. Sabunun apolar ucu yağ lekesiyle etkileşerek yağı sarar, polar ucu ise su molekülleriyle etkileşerek yağın su ortamında askıda kalmasını ve yıkanarak uzaklaştırılmasını sağlar.
Çözüm kontrolü: Polar-apolar etkileşimleri, hidrofil ve hidrofob uçların işlevi üzerinden temizleme mekanizması kimyasal kavramlarla açıklanmıştır.
Soru 3
Erime ile çözünme arasındaki farkların neler olduğunu açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Erime: Saf bir katı maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesidir. Tek bir madde içerir ve bir hâl değişimidir (örneğin buzun eriyip suya dönüşmesi).
- Çözünme: Bir maddenin (çözünen) başka bir madde (çözücü) içinde tanecik boyutunda (moleküler veya iyonik) dağılarak homojen bir karışım (çözelti) oluşturmasıdır. En az iki farklı madde gerektirir (örneğin şekerin suda çözünmesi).
Çözüm kontrolü: Erime tek maddeli fiziksel hâl değişimi olarak, çözünme ise en az iki maddeli homojen karışım oluşumu olarak doğru şekilde ayırt edilmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 150 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 152 →