Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Gazların kinetik moleküler teorisine göre gaz tanecikleri sürekli, hızlı ve rastgele hareket eder. Tanecikler arasındaki çekim kuvvetleri ihmal edilecek kadar azdır ve aynı sıcaklıktaki gaz taneciklerinin ortalama kinetik enerjileri birbirine eşittir. Gaz taneciklerinin ortalama yayılma ve kaçma hızları ise gazın mol kütlesinin karekökü ile ters orantılıdır.
Görsellerde ve metinde anlatılan Graham deneylerinde hidrojen (H_2) gazının havayı oluşturan ana gazlara (N_2, O_2) kıyasla mol kütlesi daha küçük olduğu için daha hızlı hareket ettiği ve gözenekli tıpaya sahip cam tüpten daha çabuk kaçtığı görülmektedir. Gaz moleküllerinin birbiri içinde yayılması (difüzyon) veya küçük bir delikten vakumlanmış ortama kaçması (efüzyon), kinetik teorideki bu sürekli hareket ve mol kütlesine bağlı hız farkı ilkesine dayanır.
Sıcaklık sabitken mol kütlesi küçük (hafif) olan gaz taneciklerinin ortalama hareket ve yayılma hızı daha yüksektir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Deney Tasarımı: Gazların Difüzyon Hızının Mol Kütlesi ve Sıcaklık İle İlişkisi
Deneyin Amacı: Farklı gazların yayılma hızlarının mol kütlesine ve sıcaklığa bağlılığını incelemek.
Gerekli Malzemeler:
- Cam boru (yaklaşık 50 cm)
- İki adet pamuk ve tıpalar
- Derişik amonyak (NH_3) çözeltisi
- Derişik hidroklorik asit (HCl) çözeltisi
- Cetvel ve kronometre
- Koruyucu gözlük, eldiven ve çeker ocak
Deneyin Yapılışı:
- Güvenlik önlemleri alınarak deney çeker ocak içinde gerçekleştirilir.
- Cam borunun bir ucuna amonyak emdirilmiş pamuk, diğer ucuna aynı anda hidroklorik asit emdirilmiş pamuk yerleştirilerek borunun uçları kapatılır.
- NH_3 ve HCl gazlarının boru içinde ilerleyerek karşılaştıkları noktada oluşan beyaz NH_4Cl (amonyum klorür) duman halkasının konumu ve geçen süre kaydedilir.
- Sıcaklığın etkisini incelemek için cam boru farklı sıcaklıklara getirilerek işlem tekrarlanır.
Sonuç ve Değerlendirme:
Mol kütlesi daha küçük olan NH_3 gazı (17\text{ g/mol}), mol kütlesi büyük olan HCl gazına (36{,}5\text{ g/mol}) göre daha hızlı ilerler ve beyaz halka HCl ucuna daha yakın bir noktada oluşur. Sıcaklık arttıkça gazların hareket hızı artar. Elde edilen veriler 20. deney raporu formuna işlenir.
Deneyde kullanılan çözeltiler buharlaşan ve tahriş edici maddeler içerdiğinden eldiven, gözlük kullanımı ve çeker ocak kurallarına kesinlikle uyulmalıdır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 106 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 108 →