10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 99 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Sayfadaki tablo uyarınca rasyonalizm, empirizm, kritisizm ve entüisyonizm görüşlerinin açıklamalarının, diğer görüşlerle benzerlik ve farklılıklarının doldurulması görevi.

Örnek cevap / çözüm yolu

GÖRÜŞLER Görüşün Açıklaması Diğer Görüşlerle Benzerlikleri Diğer Görüşlerle Farklılıkları
Rasyonalizm Doğru bilginin kaynağının akıl olduğunu, hakiki bilginin doğuştan (apriori) akılda bulunduğunu savunur. Kritisizm ile bilginin oluşumunda aklın zorunlu bir rol oynadığı fikrinde birleşir. Empirizmin aksine duyu deneyimini bilginin biricik kaynağı saymaz; doğuştan bilginin varlığını kabul eder.
Empirizm Bilginin tek kaynağının duyu ve deneyim olduğunu, zihnin doğuştan boş bir levha olup tüm bilgilerin sonradan (aposteriori) kazanıldığını savunur. Kritisizm ile bilgi edinme sürecinin duyum ve deneyimle başladığı ilkesinde benzerlik gösterir. Rasyonalizmin doğuştan bilgi anlayışını reddeder; Kritisizmden farklı olarak akılda doğuştan kategoriler bulunduğunu kabul etmez.
Kritisizm Bilginin kaynağının tek başına ne akıl ne de deney olduğunu, bilginin akıl ve deneyimin ortak ürünü olduğunu savunur. Aklı içerdiği için rasyonalizmle, duyusal veriyi bilginin ham maddesi saydığı için empirizmle benzerlik taşır. Rasyonalizm ve empirizmi tek taraflı gördüğü için eleştirir; akıl ile deneyi sentezleyerek ikisinden de ayrılır.
Entüisyonizm Bilginin kaynağının sezgi olduğunu; hakikate ve mutlak bilgiye aracısız, dolaysız bir kavrayışla ulaşılabileceğini savunur. Aklın veya duyuların tek başına mutlak hakikati kavraymada yetersiz kaldığını vurgulama yönüyle eleştirel tavırda benzerlik gösterir. Bilgiye ulaşmada ne rasyonalizmin mantıksal çıkarımını ne de empirizmin duyu deneyini yeterli görür; bilgiyi aracısız sezgiye bağlar.

Çözüm kontrolü

Sayfadaki metinde verilen I. Kant’ın Kritisizm anlayışı (akıl + deneyim sentezi) ile Gazali ve Henri Bergson’un Entüisyonizm tanımları temel alınarak, üniteler arası bütünlük çerçevesinde Rasyonalizm ve Empirizm akımlarıyla karşılaştırmalı olarak tablo eksiksiz biçimde tamamlanmıştır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 98 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 100 →