10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 98 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

R. Descartes, bilgiye ulaşmak için hangi yöntemi kullanmıştır?

Kısa cevap

Descartes, kesin ve sarsılmaz bilgiye ulaşmak için şüpheyi bir araç olarak kullandığı “metodik şüphe” (yöntemsel şüphe) yöntemini kullanmıştır.

Örnek cevap / çözüm yolu

Descartes, ön yargılardan ve duyu organlarının yanıltıcılığından arınmak için zihnindeki tüm bilgileri şüphe süzgecinden geçirmiştir. Buradaki amacı şüphe içinde kalmak değil, şüphe edilemeyecek kadar kesin ve apaçık olan ilk bilgiye ulaşmaktır. Bu nedenle şüpheyi bir amaç değil, doğru bilgiye varmada bir yöntem olarak benimsemiştir.

Çözüm kontrolü

Descartes’ın yaklaşımında şüphe geçici bir basamaktır. Akıl yürütme yoluyla kesin bilgiye varma hedeflendiği için “metodik şüphe” tanımı sorunun doğru ve eksiksiz karşılığıdır.

Soru 2

R. Descartes’ın şüpheciliğinin septiklerin yaklaşımından farkı nedir? Açıklayınız.

Kısa cevap

Septikler şüpheyi doğru bilginin imkânsız olduğunu savunmak için bir amaç olarak görürken; Descartes şüpheyi kesin bilgiye ulaşmak için geçici bir yöntem (araç) olarak kullanır.

Örnek cevap / çözüm yolu

Septisizmde (kuşkuculuk) şüphe nihai hedeftir; her şeyden şüphe duyulduğu için doğruluğu kesin bir bilgiye ulaşılamayacağı savunulur ve yargıda bulunmaktan kaçınılır. Descartes ise şüpheyi dogmatik kabullerden arınmak için metodik bir araç olarak kullanır. Şüphe etme eyleminin kendisinden hareketle “Düşünüyorum, o halde varım” diyerek şüpheyi sonlandırır ve sarsılmaz ilk bilgiye ulaşır.

Çözüm kontrolü

Septikler için şüphe “amaç”, Descartes için ise "araç"tır. Bu temel kavramsal ayrım, iki yaklaşım arasındaki yöntem ve tutarlılık farkını açıklar.

Soru 3

R. Descartes’ın apaçık bilgiden neyi kastettiğini dikkate alarak ve ortaya koyduğu argümanlardan yararlanarak apaçık bilgilerin varlığı hakkında çıkarımlarda bulununuz.

Kısa cevap

Apaçık bilgi; zihnin hiçbir şüpheye ve çelişkiye yer bırakmayacak biçimde net, açık ve seçik olarak kavradığı, doğruluğundan emin olunan bilgidir.

Örnek cevap / çözüm yolu

Descartes’a göre apaçık bilgi, zihne kendisini zorunlu ve net olarak kabul ettiren bilgidir. Filozof, her şeyden şüphe duysa bile “şüphe etmekte olduğu” gerçeğinden ve dolayısıyla “düşündüğünden” şüphe edemeyeceğini belirtir. “Düşünüyorum, o halde varım” (Cogito ergo sum) argümanı apaçık bilginin ilk örneğidir. Düşünme eylemi varlığın doğrudan kanıtı olduğu için zihin bu doğruyu açık (net) ve seçik (diğer düşüncelerle karışmayan) olarak kavrar. Buradan hareketle, insan zihninin doğru yöntem kullanıldığında şüphe götürmez apaçık bilgilere ulaşabileceği çıkarımı yapılır.

Çözüm kontrolü

Apaçık bilgi kavramı “açık ve seçik olma” ilkesi ile Cogito argümanına dayandırılarak mantıksal bir çıkarımla temellendirilmiştir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 97 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 99 →