Soru 1
Görev: 5. Adım: Grup olarak yaptığınız çıkarımlardan yararlanarak iklim özellikleri ile kayaçların ayrışma türü ve ayrışma hızı arasındaki ilişkiyi ortaya koyan bir soru oluşturup diğer gruplarla paylaşınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Sıcaklık farkının fazla, nem ve yağışın az olduğu kurak/yarı kurak iklim bölgelerinde mekanik (fiziksel) ayrışma; sıcaklık ve nemin yıl boyunca yüksek olduğu nemli iklim bölgelerinde ise kimyasal ayrışma neden daha hızlı gerçekleşir?
Soru 2
Görev: 6. Adım: Tüm grupların oluşturduğu soruların cevaplarını sınıf ortamında tartışınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Suyun varlığı kimyasal tepkimeleri hızlandırdığı için nemli ve sıcak iklimlerde (örneğin Ekvatoral iklim) kimyasal ayrışma şiddetlidir. Buna karşılık günlük sıcaklık farkının yüksek olduğu kurak ve karasal bölgelerde kayaçlar genleşip büzülerek fiziksel (mekanik) olarak parçalanır.
Soru 3
Görev: Değerlendirme 1. İklim özellikleri ayrışma sürecinde nasıl bir rol oynar?
Kısa cevap
İklimdeki sıcaklık ve yağış koşulları kayaçların ayrışma türünü (fiziksel veya kimyasal) ve ayrışma hızını doğrudan belirler.
Örnek cevap / çözüm yolu
Günlük ve yıllık sıcaklık farkları kayaçların genleşip büzülmesine yol açarak mekanik (fiziksel) ayrışmayı sağlar. Yağış ve nem miktarının fazla olması ise suyun kayaçlardaki minerallerle tepkimeye girmesini sağlayarak kimyasal ayrışmayı gerçekleştirir. Nem ve sıcaklığın birlikte yüksek olduğu ortamlarda genel ayrışma hızı en yüksek seviyeye ulaşır.
Soru 4
Görev: Değerlendirme 2. Haritada belirlenmiş yerlerde hangi ayrışma türü daha etkili olur?
Kısa cevap
Sıcaklık farkının yüksek ve yağışın az olduğu karasal alanlarda mekanik ayrışma; sıcaklığın ve yağışın yüksek olduğu nemli alanlarda kimyasal ayrışma etkilidir.
Örnek cevap / çözüm yolu
- 1 Numaralı Grafik (Akdeniz İklimi): Yazları kurak, kışları yağışlı olduğu için kış döneminde kimyasal, yaz döneminde ise mekanik ayrışma etkilidir.
- 2 Numaralı Grafik (Ilıman Okyanusal İklim): Her mevsin düzenli yağış ve ılıman koşullar nedeniyle kimyasal ayrışma ön plandadır.
- 3 Numaralı Grafik (Karasal İklim): Sıcaklık farkının yüksek, yağışın yetersiz olması nedeniyle mekanik (fiziksel) ayrışma etkilidir.
- 4 Numaralı Grafik (Ekvatoral İklim): Yıl boyunca yüksek sıcaklık ve bol yağış görüldüğünden kimyasal ayrışma en şiddetli ve hızlı şekilde gerçekleşir.
Soru 5
Görev: Değerlendirme 3. Ayrışma ürünü olan toprak, dünyada hangi iklim bölgelerinde daha kolay oluşabilmektedir?
Kısa cevap
Sıcak ve nemli (bol yağışlı) iklim bölgelerinde (örneğin Ekvatoral iklim ve ılıman okyanusal iklim) toprak oluşumu daha kolay ve hızlı gerçekleşir.
Örnek cevap / çözüm yolu
Toprak oluşumunun temel şartı anakayanın ayrışmasıdır. Kimyasal ayrışmanın ve biyolojik faaliyetlerin çok hızlı olduğu Ekvatoral, savan ve ılıman nemli iklim bölgelerinde kayaçlar kısa sürede çözünür. Bu durum toprak tabakasının oluşumunu ve gelişmesini kolaylaştırır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 74 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 76 →