Sayfa rehberi
Bu sayfada kayaçların ayrışma (çözünme) süreçleri, fiziksel ayrışma türleri, kimyasal çözünme ve biyolojik süreçlerin ayrışmaya etkileri açıklanmaktadır.
Sayfada Öne Çıkan Temel Kavramlar ve Konu Özeti
- Ayrışma: Dış etkenlerin etkisiyle kayaçların fiziksel ve kimyasal olarak ufalanması sürecidir. Bu süreç sonucunda toprak oluşumu başlar.
- Fiziksel (Mekanik) Ayrışma: Kayaçların kimyasal yapısı değişmeden küçük parçalara bölünmesidir. Kurak ve soğuk iklim bölgelerinde etkilidir.
- Sıcaklık Farkı Çatlaması: Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkına bağlı genleşme ve büzüşme ile oluşur.
- Donma Çatlaması: Kayaç çatlaklarına giren suyun donarak hacminin genişlemesi sonucu oluşur.
- Tuz Çatlaması: Gözeneklerde biriken tuz kristallerinin büyümesiyle gerçekleşir.
- Yük Eksilmesi Çatlaması (Kavlama): Üstteki kütlenin aşınmasıyla basıncın azalması ve kayacın yüzeyinin plakalar hâlinde soyulmasıdır (Görsel 3.18: Yosemite Milli Parkı - Half Dome granit kayası).
- Islanma-Kuruma Çatlaması: Killi kayaçların ıslanıp genişlemesi ve kuruduğunda çatlamasıyla meydana gelir.
- Kimyasal Çözünme: Su, karbondioksit ve oksijen etkisiyle kayaçların mineral yapısının değişmesi veya erimesidir. Sıcak, nemli ve yağışlı iklim bölgelerinde daha hızlı gerçekleşir.
- Biyolojik Ayrışma: Bitki köklerinin büyürken oluşturduğu fiziksel basınç, organik asitler ve insan faaliyetlerinin (madencilik, inşaat, tarım) kayaçları parçalaması sürecidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 69 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 71 →