Sayfa rehberi
Sayfada levha hareketlerine bağlı olarak gelişen volkanizma olayı, yüzey volkanizmasının türleri ve tabakalı volkan (stratovolkan) yapısı açıklanmaktadır.
Volkanizma ve Mekânsal Etkileri
Magmanın yer kabuğunun derinliklerinden yüzeye veya yüzeye yakın yerlere ulaşması sürecine volkanizma denir. Volkanik faaliyetler doğal ortam içinde yeni yer şekilleri oluşturur. Volkanik alanlar tehlikeli doğa olaylarına sahne olmakla birlikte mineralce zengin topraklar, maden yatakları ve jeotermal kaynaklar sunduğu için beşerî ortam açısından yerleşmeye elverişli alanlar oluşturur.
Yüzey Volkanizması ve Çıkan Malzemeler
Magmanın levha sınırlarındaki kırık hatlarından veya zayıf noktalardan yüzeye çıkmasıyla yüzey volkanizması gerçekleşir. Bu süreçte şu unsurlar açığa çıkar:
- Sıvı malzemeler: Lav
- Gazlar ve Piroklastik malzemeler: Tüf, kül, parçalanmış kaya ve lav bombaları
Yüzey volkanizması sonucunda krater, kaldera, maar çukuru, tüf platoları ve volkan konileri gibi yer şekilleri meydana gelir.
Tabakalı Volkan (Stratovolkan) ve Görsel 3.11 İncelemesi
- Oluşumu: Akışkanlığı az olan lavlar ile piroklastik malzemelerin üst üste katmanlar hâlinde yığılmasıyla oluşur.
- Biçimsel Özellikleri: Tabanı dar, yamaçları dik ve binlerce metre yüksekliğe ulaşabilen koni biçimli yer şekilleridir.
- Görselde Gösterilen Yapılar: Magmanın yükseldiği kanal (çıkış bacası), ana volkan bacası, tepedeki çukurluk olan krater, yan kısımlarda beliren parazit koni, akışa geçen lavlar ile havaya savrulan volkan bombası ve piroklastik malzemeler.
- Dünyadaki Örnekleri: Japonya’da Fuji Dağı, İtalya’da Etna ve Vezüv dağları.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 57 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 59 →