Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Tektonik açıdan hareketli alanlar, levha sınırları ve fay hatlarının yer aldığı bölgelerdir. Bu alanlarda yer kabuğu kırıklı ve zayıf bir yapıya sahip olduğu için tektonik hareketlere bağlı olarak fay hatları boyunca depremler sık yaşanır. Kırık hatları magmanın yüzeye çıkmasını kolaylaştırarak aktif volkanik alanları oluşturur; aynı zamanda yüzey sularının derine sızıp ısınarak magma sıcaklığıyla yüzeye çıkması sonucunda sıcak su kaynakları (jeotermal alanlar) meydana gelir. Dolayısıyla bu dört unsur yer kabuğunun kırıklı yapısına bağlı olarak mekânsal dağılış açısından birebir paralellik gösterir.
Çözüm kontrolü
Fay hatları, deprem merkezleri, volkanik araziler ve jeotermal kaynaklar yer kabuğunun zayıf kuşaklarında aynı hat üzerinde çakışan mekânsal bir ilişki içindedir.
Soru 9
Kısa cevap
Anadolu Levhası’nda etkili olan işaretlenecek levhalar:
- Afrika Levhası (İşaretlenecek)
- Arabistan Levhası (İşaretlenecek)
- Avrasya Levhası (İşaretlenecek)
(Avustralya Levhası ve Somali Levhası işaretlenmeyecektir.)
Çözüm kontrolü
Türkiye arazisi; güneyden kuzeye doğru ilerleyen Afrika ve Arabistan levhaları ile kuzeyde yer alan Avrasya levhasının sıkıştırma kuvvetleri etkisi altındadır.
Soru 10
Örnek cevap / çözüm yolu
Anadolu Levhası’nın çevresindeki levhalarca sıkıştırılması sonucunda Türkiye arazisinde oluşan ana fay sistemleri şunlardır:
- Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF): Saros Körfezi’nden başlayıp Marmara Denizi, Kuzey Anadolu üzerinden Van Gölü kuzeyine kadar uzanan doğrultu atımlı fay sistemi.
- Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF): Hatay Kahramanmaraş oluğundan başlayarak Doğu Anadolu boyunca Bingöl ve Karlıova’ya kadar uzanan fay sistemi.
- Batı Anadolu Fay Hattı (BAF): Ege Bölgesi’nde doğu-batı yönlü graben ve horst sistemlerini oluşturan çöküntü ve normal fay sistemleri.
Çözüm kontrolü
Kuzey-güney yönlü sıkışma nedeniyle Anadolu bloğu batıya doğru kaçmakta; bu durum KAF, DAF ve BAF olmak üzere üç ana fay sistemini ortaya çıkarmaktadır.
Soru 11
Örnek cevap / çözüm yolu
Türkiye’deki dağ kuşakları (Kuzey Anadolu Dağları ve Toros Dağları) genel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanmaktadır. Bunun temel nedeni, güneydeki Afrika ve Arabistan levhalarının kuzeye doğru hareket etmesi, kuzeydeki Avrasya levhasının ise bu harekete karşı sabit durarak direnç göstermesidir. Bu kuzey-güney yönlü sıkışma kuvvetine bağlı olarak yer kabuğu kıvrılarak veya kırılarak bu kuvvete dik yönde, yani doğu-batı doğrultusunda yükselmiş ve kıvrım/kırık dağ kuşaklarını oluşturmuştur.
Çözüm kontrolü
Levhaların kuzey-güney yönlü sıkıştırma hareketi, jeosenklinallerde biriken tortul tabakaların doğu-batı uzanışlı dağ sıraları şeklinde yükselmesine yol açmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 110 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 112 →