Soru 61
Örnek cevap / çözüm yolu
Karbohidratlar, hücrede enerji elde etmede ilk sırada kullanılır. Hücrelerde glikoz molekülünün yıkımıyla ATP üretimi gerçekleşir. Bu süreçte yer alan temel aşamalar şunlardır:
- Glikoliz: Glikozun sitoplazmada enzimler yardımıyla pirüvata kadar yıkılması ve net 2 ATP ile NADH kazanılması.
- Pirüvatın Asetil-CoA’ya Dönüşümü: Pirüvatın mitokondriye geçerek asetil-CoA molekülüne dönüşmesi ve karbondioksit çıkışı.
- Krebs Döngüsü: Mitokondri matriksinde gerçekleşen, karbondioksit salımı ile ATP, NADH ve FADH2 üretilen döngüsel tepkimeler.
- Elektron Taşıma Sistemi (ETS): Mitokondri kristasında elektronların taşınmasıyla oksijen varlığında en yüksek miktarda ATP sentezinin yapıldığı aşama.
Çözüm kontrolü
Glikozun hücre sitoplazmasında başlayıp mitokondride tamamlanan hücresel solunum evreleri ve ATP elde etme basamakları açıklanmıştır.
Soru 62
Örnek cevap / çözüm yolu
Yağlar öncelikle gliserol ve yağ asitlerine hidroliz edilir. Gliserol, glikoliz basamaklarına (PGAL) dönüştürülerek katılır. Yağ asitleri ise mitokondride beta-oksidasyon tepkimeleriyle iki karbonlu asetil-CoA moleküllerine parçalanarak Krebs döngüsüne dahil olur.
Karşılaştırma ve Benzerlikler:
- Benzerlikler: Hem yağlar hem de karbohidratlar hücresel solunumda ortak olan Krebs döngüsü ve ETS aşamalarını kullanır. Her ikisinin de yıkımı sonucunda ATP, karbondioksit ve su açığa çıkar.
- Farklılıklar: Karbohidratlar solunuma doğrudan glikoliz ile başlarken yağ asitleri beta-oksidasyon aşamasından geçerek asetil-CoA düzeyinde solunuma katılır. Yağların hidrojeni fazla olduğu için karbohidratlara göre gram başına daha fazla enerji ve metabolik su verir.
Çözüm kontrolü
Yağların hücresel solunuma katılım mekanizması açıklanmış; karbohidratlarla ortak (Krebs, ETS) ve farklı (beta-oksidasyon, giriş basamakları) yönleri karşılaştırılmıştır.
Soru 63
Örnek cevap / çözüm yolu
Proteinler hidroliz edilerek amino asitlere ayrıştırılır. Amino asitlerin hücresel solunuma katılabilmesi için öncelikle yapılarındaki amino grubunun uzaklaştırılması (deaminasyon) gerekir. Bu süreçte azotlu bir atık olan amonyak (NH_3) açığa çıkar. Geriye kalan karbon iskeletleri ise sahip oldukları karbon sayısına göre pirüvat, asetil-CoA veya Krebs döngüsü ara bileşiklerine dönüştürülerek solunuma katılır.
Farklılıklar:
- Atık Madde Farkı: Karbohidratların yıkımında sadece CO_2 ve H_2O oluşurken, protein yıkımında deaminasyon nedeniyle azotlu atık (NH_3) açığa çıkar.
- Katılım Noktaları: Karbohidratlar glikoliz başlangıcından itibaren yıkılırken, amino asitler karbon sayılarına bağlı olarak farklı basamaklardan (pirüvat, asetil-CoA veya Krebs) tepkimelere dahil olur.
- Kullanım Sırası: Karbohidratlar enerji eldesinde ilk sırada tercih edilirken, proteinler hücre, doku ve organ yapısına katıldıklarından enerji kaynağı olarak en son çare olarak kullanılır.
Çözüm kontrolü
Proteinlerin enerji eldesindeki deaminasyon aşaması, azotlu atık oluşumu ve solunuma katılım farklılıkları karbohidrat yıkımı ile kıyaslanarak açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 94 · 
Biyoloji Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 96 →