Zeynep, annesinin namazdan sonra yaptığı şu duaya şahit olur:
Allah’ım! Bizi sıratımüstakimden ayırma. Bize ihsan şuuru ver. Bizleri infak eden kullarından eyle. Bizleri takva üzerine kıl.
Bu duada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) İbadetlerde yalnızca Allah’ın rızasını gözetmeyi
B) Sahip olunan imkânları ihtiyaç sahipleriyle paylaşmayı
C) Allah’ın emir ve yasaklarına karşı duyarlı olmayı
D) Allah’ı görüyormuşçasına kulluk etmeyi
E) Doğru yoldan ayrılmamayı
İslam Kültür ve Medeniyetinde Temel Ahlaki Kavramlar
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İslam ahlak ve inanç sisteminde sırat-ı müstakim (dosdoğru yol), ihsan (Allah’ı görüyormuşçasına ibadet etmek), infak (maddi imkânları Allah yolunda paylaşmak), takva (emir ve yasaklara karşı duyarlı/sorumlu olmak) ve ihlas (ibadette yalnızca Allah’ın rızasını gözetmek) kavramları kendilerine özgü anlam alanlarına sahiptir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Duada geçen temel kavramlar seçeneklerle eşleştirildiğinde:
- A) İbadetlerde yalnızca Allah’ın rızasını gözetmeyi: Bu ifade İslam terminolojisinde ihlas kavramını tanımlar; ancak annenin duasında ihlas kavramı doğrudan yer almamaktadır.
- B) Sahip olunan imkânları ihtiyaç sahipleriyle paylaşmayı: Duada geçen “infak eden” ifadesiyle doğrudan örtüşür (infak: Allah rızası için maddi yardımda bulunmaktır).
- C) Allah’ın emir ve yasaklarına karşı duyarlı olmayı: Duadaki “takva üzerine kıl” yakarışını karşılar (takva: günahlardan sakınma ve Allah’ın buyruklarına titizlikle uyma bilincidir).
- D) Allah’ı görüyormuşçasına kulluk etmeyi: Duada istenen “ihsan şuuru” ile eşleşir (Cibril Hadisi’nde ihsan; “Allah’ı görüyormuş gibi kulluk etmendir” şeklinde tanımlanmıştır).
- E) Doğru yoldan ayrılmamayı: Duada zikredilen “sıratımüstakimden ayırma” ifadesinin karşılığıdır (sırat-ı müstakim: dosdoğru yol demektir).
CEVAP: A) İbadetlerde yalnızca Allah’ın rızasını gözetmeyi (Bu ifade ihlas kavramına ait olup duada zikredilmemiştir)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında ihsan (Allah’ı görüyor gibi yaşamak) ile ihlas (ibadeti yalnızca Allah rızası için yapmak/samimiyet) kavramları sıkça birbirinin çeldiricisi olarak kullanılır; kavram ayrımlarına dikkat edilmelidir.