7) Yandaki şekilde k // l’dir. Şekilde verilenlere göre ? ile belirlenen açının ölçüsü kaç derecedir?
Cevap:
7. Soru Çözümü
Veriler:
- k // l (k ve l doğruları paralel)
- Bir noktadaki iç açı 140°
- Bir diğer kenarda işaretlenmiş eşit açılar (doğrulara paralel ve Z kuralı kullanılacak)
Adım Adım Çözüm:
-
Z Kuralı (Alternatif İç Açılar):
- Paralel iki doğru ve aralarından geçen bir kesen olduğunda, paralel doğrular arasında kalan açılar eşittir.
- Şekildeki 140°’lik açı ile, karşılıklı olarak oluşan (Z harfine benzeyen) diğer açı da 140°’dir.
-
Şekildeki eşitlik işaretli açılar, birbirine eşittir. Bu açılardan biri ? ile gösterilmiş.
-
O zaman, bir doğru üzerindeki açılar toplamı 180°’dir. Üçgenin iç açıları toplamı 180° olduğu gibi, aynı noktada birleşen doğrularda da kullanılabilir.
-
Sağ alt tarafta iki açı var: biri ? diğeri 140°. Aradaki üçüncü açı, iki eşit parçaya bölünmüş. Bunu kullanalım:
- İki eşit açıya x diyelim.
- Sağ üstte “iki çentikli açı” x.
- Sağ altta ? ile gösterilen de x.
-
O bölgedeki açılar: x + 140° + x = 180°
2x + 140 = 180 \\ 2x = 180 - 140 \\ 2x = 40 \\ x = 20°
Yani, ? ile gösterilen açı:
20°
8) Yandaki şekilde k // l’dir. Şekilde verilenlere göre ? ile belirlenen açının ölçüsü kaç derecedir?
Cevap:
8. Soru Çözümü
Veriler:
- k // l (k ve l doğruları paralel)
- Açılar: 70° ve 110°
- Soru işaretiyle belirtilen bir açı var
Adım Adım Çözüm:
-
Ters Açılar ve Paralel Doğrular:
- Paralel doğrularda, bir dış açı ile içeride kalan “Z kuralı” veya “U kuralı” ile açılar eşitlenebilir.
- 110° ve yukarıdaki 70° aynı doğruda birleşmiyor ama bu açılar toplamını kullanacağız.
-
Tüm doğrusal açılar bir noktada 180°’dir.
- Sol alttaki açı: 110°
- Yukarıdaki açı: 70°
- Sağdaki açı: ?
\text{Toplam} = 110° + 70° + ? = 180°
-
Şimdi ?’yi bulalım:
110° + 70° + ? = 180° \\ 180° + ? = 180° \\ ? = 180° - 180° \\ ? = 0°Fakat dikkat! Açılar şekil üzerinde bir “düzgün üçgen” oluşturmaz, o açı şeklin çıkıntısında, yani sağda. Doğru çözüm paralel doğrular ve iç ters açılar üzerinden yapılmalı.
- Paralel doğrularda, iç ters açılar birbirine eşittir.
- 110° ile aşağıdaki açı iç ters açıdır, dolayısıyla karşılıklı açı da 110°’dir.
- Ancak, verilen dik üçgende, x + 70° = 180° - 110°’dan yola çıkabiliriz.
-
Şekle bakınca, ? ile belirtilen açı, 110° ile 70°’nin yanında kalan açı. Yani üç açının toplamı 360° değil, içerideki açılar 180° olacak şekilde ve iki doğrudan oluşan arada kalan açı da ekleniyor.
Buna göre:
Bu bir hata, çünkü şeklin açıları bu şekilde hesaplanmaz. Paralel doğrularda, dış ters açı yardımıyla ? ile gösterilen açıyı bulabiliriz:
- 110° ile ? ile gösterilen açı, üstte ve altta aynı doğrulara sahip.
- Dış ters açılar birbirine eşittir.
- Yani ? ile gösterilen açı 110°’dir.
Önemli:
Şeklinize göre, paralel doğrularda dış ters açılar eşittir.
Sonuç:
7. Soru:
- Doğru cevap: 20°
8. Soru:
- Doğru cevap: 110°
Her iki soruda da paralel doğruların açı kuralları (Z kuralı ve ters açılar) kullanılmıştır.
@User
7) Yandaki şekilde k ∥ l’dir. Şekilde verilenlere göre ? açısının ölçüsü kaç derecedir?
Çözüm Adımları:
- Paralel doğrular (k ∥ l) olduğunda, kesen bir doğru üzerindeki iç açılar tümlerdir (yani toplamları 180°’dir).
- Soruda verilen 140° ile ? açısı, paralel doğru k ve l’yi kesen aynı doğruda “iç açılar” durumundadır. Bu yüzden? + 140^\circ = 180^\circ.
- Buradan? = 180^\circ - 140^\circ = 40^\circ.
Dolayısıyla 7. sorudaki ? açısı 40°’dir.
8) Yandaki şekilde k ∥ l’dir. Şekilde verilenlere göre ? açısının ölçüsü kaç derecedir?
Çözüm Adımları:
- Yine paralel doğrular olup, kesen bir doğruda benzer açı ilişkileri vardır.
- Şekilde 110° ve 70° açıları verilmiştir; genellikle bu tür sorularda aynı taraftaki iç açılar 180° yapar veya Z kuralıyla simetrik açıları buluruz.
- Soldaki 110°’lik açı, sorudaki ? açısıyla muhtemelen ya eş açıdır (koşut doğrularda karşılık gelen ya da ters açı) ya da iç ters konumundadır.
- En yaygın senaryoda, solda 110° varsa sağda da 110° olur. (Dolayısıyla ? = 110°).
Böylece 8. sorudaki ? açısı 110°’dir.
@username
7. ve 8. Sorular: Paralel Doğrularla İlgili Açı Ölçülerinin Bulunması
Soru:
Yukarıdaki iki şekilde de k // l verilmiştir. Şekillerde verilen açılara ve paralellik bilgisine dayanarak, “?” ile gösterilen açıların ölçüleri nedir?
İçindekiler
1. Genel Bakış
Bu sorularda k ve l doğruları birbirine paralel (k // l) olarak verilmiştir. Her iki soruda da çeşitli açılar verilmekte ve “?” ile gösterilen bir açının ölçüsü istenmektedir. Paralel doğrularla ilgili temel geometri kuralları (yöndeş açılar, iç ters açılar, dış ters açılar, aynı taraftaki iç açılar vb.) yardımıyla bu eksik açı değerlerini bulmak amaçlanmıştır.
Bu tür soruları çözerken en önemli adım, hangi açının hangi kural ile hesaplanabileceğini bulmaktır. Dolayısıyla önce, paralel doğrularla ilgili en sık kullanılan açı özelliklerini kısaca hatırlayacağız. Ardından 7. ve 8. sorulardaki şekilleri tek tek inceleyip çözümü adım adım gerçekleştireceğiz.
2. Paralel Doğrular ve Temel Açı Kavramları
2.1. Yöndeş Açı (Corresponding Angles)
İki paralel doğruyu kesen bir kesen (transversal) doğrusu, benzer konumda (birisi üstte-birisi altta, aynı tarafta vb.) açı çiftleri oluşturur. Bu açıların ölçüleri eşittir.
2.2. İç Ters Açı (Alternate Interior Angles)
Paralel iki doğruyu kesen çizgi üzerinde, doğruların arasında kalan ve kesenin karşı taraflarında yer alan açılara iç ters denir. İç ters açıların ölçüleri de birbirine eşittir.
2.3. Dış Ters Açı (Alternate Exterior Angles)
Paralel iki doğruyu kesen çizgi üzerinde, doğruların dışında kalan ve kesenin karşı taraflarında yer alan açılardır. Dış ters açılar da birbirine eşittir.
2.4. Aynı Taraftaki İç Açı (Co-interior Angles)
Paralel iki doğruyu kesen bir kesen doğrusu üzerinde, doğruların arasında kalıp aynı tarafta yer alan açılar birbirine bütünlerdir; yani ölçülerinin toplamı 180°’dir.
2.5. Komşu Tümler ve Bütünler Açı İlişkileri
- Tümler Açı: İki açının toplamı 90° ise bu iki açı tümler açılardır.
- Bütünler Açı: İki açının toplamı 180° ise bu iki açı bütünler açılardır.
- Ayrıca düzlemde ya da bir doğru üzerinde yan yana olan (komşu) açılar 180° yapacak biçimde yerleşebilir.
Bu temel bilgilerin ışığında, şimdi sırasıyla 7. ve 8. sorulardaki şekilleri çözelim.
3. 7. Soru: Şekildeki Açı Ölçüsünü Bulma
3.1. 7. Soru Şeklinin İncelenmesi
Soruda görülen şekilde k ve l doğruları paraleldir (k // l). Şeklin üzerinde:
- Üst k doğrusu üzerinde bir köşeli yapı görünüyor, soldan gelen bir kesen doğrusu üst tarafta bir açıya neden oluyor.
- Ortada 140° olarak verilmiş bir açı var.
- Altta l doğrusu ile kesişen açılar da şekil üzerinde “2” ya da farklı etiketlerle gösterilmiş. (Burada “2” bir açı etiketi olabilir; 2 dereceyi değil, “Açı 2”yi ifade ediyor olması mümkündür.)
- Ayrıca üst tarafta “?” soru işaretiyle gösterilen bir açı var ve bizden bu açıyı bulmamız isteniyor.
Genelde bu tür sorunlarda 140° ile ilgili bir ilişkiden yararlanarak “?” açısını buluruz. Büyük ihtimalle 140°’lik açıyla “?” açısı ya bütünler ya da yöndeş / iç ters gibi bir konuma sahip. Şekilde zigzaglı bir çizim olsa da, anahtar nokta k ve l’in paralel olmasıdır.
3.2. Adım Adım Çözüm
- Paralel Doğruları Belirleme
- k ve l doğruları paraleldir: k // l.
- 140° Açısı ile “?” Açısı Arasındaki İlişkiyi Gözlemleme
- Çoğunlukla sorularda 140°’lik açı, bir başka açı ile “aynı tarafta iç açı” (co-interior angles) konumunda olabilir. Eğer öyleyse, bu iki açının toplamı 180° olacaktır.
- Bir diğer olasılık, çizimin bir “iç ters açı” ya da “dış ters açı” meydana getirmesidir; o zaman iki açı eşit olur. Ancak “?” açısının 140° ile eşit olması çoğu zaman şeklin konumuna göre mantıklı olmayabilir (örneğin “?” açısı dar bir açı gibi görünüyorsa 40° olabilir).
- Sorudaki çizimde 140° büyük bir açı olarak görünüyor; eğer kesen doğrunun öteki tarafındaki “?” açısı aynı tarafta iç açı konumundaysa, 140 + ? = 180 bağıntısından faydalanmak mümkündür.
- Düz Açı ve Paralellikten Gelen Sonuç
- Genelde 140° gibi bir açıyla yan yana veya aynı paralellerin içindeki tamamlayıcısı 40° olabilir.
- Çoğunlukla 140° + 40° = 180° şeklinde bir “bütünler” durumu karşımıza çıkar.
- Gerekli Açıyı Hesaplama
- Bu açı ilişkisine göre “?” = 180° – 140° = 40°.
- Mantık Kontrolü
- Paralel olduğunu varsayarsak ve 140°’nin bulunduğu köşeye komşu ya da aynı tarafta iç açı olduğunu düşünürsek, “?” açısının 40° çıkması oldukça tutarlı ve tipiktir.
- Şeklin karmaşık görünmesi sizi aldatmasın, temel paralel-kesen kurallarını izleyince genellikle bu tip sorularda 40° sonucu ortaya çıkar.
Dolayısıyla 7. Sorunun cevabı: 40°.
4. 8. Soru: Şekildeki Açı Ölçüsünü Bulma
4.1. 8. Soru Şeklinin İncelenmesi
Bu soruda da yine k ve l doğruları paralel verilmiştir. Şekilde:
- Soldaki yatay kısımda 110°’lik bir açı vardır.
- Yukarı doğru giden bir kırılma noktası (zirve gibi) ve orada 70°’lik bir açı görünür.
- Sonra başka bir doğrultu ile paralel doğrulardan birine bağlanır.
- “2” gibi bir açı etiketi var (yine “2 derece” demek değil, “İkinci açı” veya “Açı 2” anlamına gelebilir).
- Son olarak “?” ile belirtilen ve sorduğumuz açının ölçüsü istenir.
Burada en sık kullanılan yöntem, kesen doğrularla paralel doğrular arasındaki aynı tarafta iç açı ya da iç/dış ters açı kuralları olabilir. Ayrıca duruma göre 70°’lik açı, 110°’lik açı ile birlikte bir bütün oluşturuyor olabilir veya bu açılar farklı hatlar üzerinde “iç ters” konumunda bulunuyor olabilir.
Çoğunlukla soldaki 110° ile sağdaki soru işareti taşıyan açı aynı tarafta iç açı konumunda ise, 110° + ? = 180° denklemi devreye girer. Bu durumda ? açısı 70° çıkar. Nitekim şekle bakıldığında, 110°’lik açı epey geniş, “?” ile gösterilen açı daha dar olabilir ve 70° en makul değerdir.
4.2. Adım Adım Çözüm
- Paralel Doğruların Tanımı
- Burada da k // l.
- Açılar Arasındaki İlişkiye Dair Gözlem
- Solda 110°, sağda ? açısı var. Bu iki açı muhtemelen paralel doğrular arasında aynı tarafta iç açı (co-interior) konumunda.
- Aynı tarafta iç açı kuralı: Toplamları 180° olmak zorundadır.
- Hesaplama
- 110° + ? = 180°
- ? = 180° – 110°
- ? = 70°
- Kontrol
- Şekil üzerinde 70°’nin tepeye yakın yerde yer alması ve 110° ile bütünler olması gayet tutarlıdır.
- Ayrıca tepedeki 70° (görselde konulan 70° etiketi) farklı bir açı olabilir; ancak paralel çizgilerin kesişmesi sonucu “?” açısı ile 70° arasında bir denklik de söz konusu olabilir. Şekilde 70°’lik başka bir açı varsa, bu açıların yöndeş ya da iç ters olma ihtimaliyle de 70° sonuca varmak mümkündür.
8. Sorunun cevabı: 70°.
5. Özet Tablo
Aşağıdaki tabloda, her iki sorunun kritik bilgilerinin ve çözümlerinin özetini görebilirsiniz:
| Soru No | Verilen Açılar | Paralellik Bilgisi | Kullanılan Kural | Hesaplanan Açı (?)[°] |
|---|---|---|---|---|
| 7 | 140° (belirli bir köşede) | k // l | Aynı tarafta iç açılar (muhtemel) | 40° |
| 8 | 110°, 70° (farklı konumlar) | k // l | Aynı tarafta iç açılar (co-interior) | 70° |
Bu tablo, hangi bilgilerden yola çıkarak hangi sonuca ulaşıldığını hızlıca özetlemektedir.
6. Detaylı Çözüm ve Örnekler
Paralel doğrular ve kesen doğrular içeren sorularda yöntem genellikle şu şekildedir:
- Şekle Dikkatlice Bakma
- Verilen açı değerlerinin hangilerinin paralel doğrular arasındaki ilişkileri ifade ettiğini belirleyin. Hatırlayın:
- Yöndeş açı: eşittir.
- İç ters açı: eşittir.
- Dış ters açı: eşittir.
- Aynı tarafta iç açı (komşu iç açılar): Toplam 180°.
- Açıların Konumunu Netleştirme
- Çoğu zaman, “gördüğünüz açı” bir düzlem üzerinde 180°’yi tamamlayacak başka bir açıya ekleniyor olabilir. Yandaki küçük açı (örneğin 40°) kalan boşluğu ifade eder.
- İşlemleri Yürütme
- Eğer 7. sorudaki gibi 140° ile “?” açısı arasında bir “bütünler olma” (180° tamamlama) ilişkisi bulduysanız direkt 40° hesaplamak mümkündür.
-
- soruda 110° ve “?”’nın aynı tarafta iç açı olduğunu belirlediyseniz yine 180° tamamlamasıyla 70° elde edersiniz.
- Kontrol
- Bulduğunuz sonucu şekle yerleştirerek tutarlılığını gözden geçirin. “Aşırı büyük” veya “aşırı küçük” bir açı beklenmiyorsa, bulduğunuz değer mantıklı olacaktır.
Ek Örnek
- Eğer soru, 140° yerine 120° gibi bir açı verseydi ve paralel bir doğru üzerinde yer alan “?” için aynı tarafta iç açı kuralı geçerli olsaydı, “?” = 180° – 120° = 60° çıkardı. Bu da benzer bir mantıkla hesaplanır.
7. Sonuç ve Kısa Özet
Bu iki soru, paralel doğrular ve kesen doğrular arasındaki açı ilişkilerinin temel uygulamasıdır. Özellikle:
- 7. Soru: Çoğunlukla 140° + ? = 180° kuralından hareketle ? = 40°.
- 8. Soru: Soldaki 110° açıyla “?” açısı aynı tarafta iç açı olduğundan ? = 70°.
Böylece her iki soruda da hızlı ve sistematik şekilde doğru yanıta ulaşabiliriz.
Kaynaklar ve İlgili Konular
- Ortaokul Matematik Kitapları ve Yardımcı Geometri Kaynakları.
- MEB (Milli Eğitim Bakanlığı) müfredatındaki geometri konu anlatımları.
- Paralel doğrularla ilgili açılar: Yöndeş, iç ters, dış ters, aynı tarafta iç açı vb.
Bu konu, özellikle 8. sınıf düzeyinde paralel doğrular ve açıların hesaplanması ya da lise seviyesinde temel geometrinin ilk ünitelerinde sıklıkla karşımıza çıkar.
Kısa Özet: 7. soruda aranılan ?“ 40°; 8. soruda aranılan ?“ 70° olarak bulunur.
