- Zar potansiyelindeki değişimin nöron boyunca nasıl taşındığını belirleyerek aşağıdaki tabloyu doldurunuz. Tabloyu doldururken nöron zarındaki yük değişimini “+” ya da “-” olarak şekil üzerinde gösteriniz.
Nöronda İmpuls İletimi ve Zar Potansiyeli Değişimi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Nöronda impuls iletimi akson boyunca elektriksel ve kimyasal (elektrokimyasal) olarak gerçekleşir. İmpuls hücre gövdesinden akson ucuna doğru ilerlerken zar potansiyeli sırasıyla polarizasyon (dinlenme), depolarizasyon (uyarılma) ve repolarizasyon (yeniden kutuplanma) evrelerinden geçer.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Şekildeki “Uyartı” yönü soldan sağa (hücre gövdesinden akson ucuna) doğrudur. Buna göre akson üzerindeki üç bölgenin yük durumları ve evreleri belirlenir:
1. Bölge (Sol Kısım — Uyartının Geçtiği Bölge): Repolarizasyon
- Zardaki Yük Durumu:
- Dış kısım: Pozitif (+)
- İç kısım: Negatif (-)
- Zar Potansiyeli Adı: Repolarizasyon (Yeniden Kutuplanma)
- Zar Potansiyeli Tanımı: İmpuls geçtikten sonra \text{Na}^+ kanalları kapanır, voltaj kapılı \text{K}^+ kanalları açılır. \text{K}^+ iyonları difüzyonla hücre dışına çıkarak zarın dışını tekrar pozitif (+), içini negatif (-) yapar.
2. Bölge (Orta Kısım — Uyartının Bulunduğu Bölge): Depolarizasyon
- Zardaki Yük Durumu:
- Dış kısım: Negatif (-)
- İç kısım: Pozitif (+)
- Zar Potansiyeli Adı: Depolarizasyon (Kutuplaşmanın Bozulması)
- Zar Potansiyeli Tanımı: Eşik değer veya üzerindeki uyartı ile voltaj kapılı \text{Na}^+ kapıları açılır ve \text{Na}^+ iyonları hızla hücre içine difüze olur. Aksonun içi pozitif (+), dışı negatif (-) hâle gelir.
3. Bölge (Sağ Kısım — Uyartının Henüz Ulaşmadığı Bölge): Polarizasyon
- Zardaki Yük Durumu:
- Dış kısım: Pozitif (+)
- İç kısım: Negatif (-)
- Zar Potansiyeli Adı: Polarizasyon (Dinlenme Durumu)
- Zar Potansiyeli Tanımı: Nöronun uyarılmamış dinlenme hâlidir (\approx -70\text{ mV}). \text{Na}^+/\text{K}^+ pompası aktif taşıma ile 3\text{ Na}^+ iyonunu dışarı atarken 2\text{ K}^+ iyonunu içeri alır; zarın dışı pozitif (+), içi negatif (-) yüklenir.
Tablo Doldurma Özeti
| Tablo Alanı | 1. Sütun (Sol Bölge) | 2. Sütun (Orta Bölge) | 3. Sütun (Sağ Bölge) |
|---|---|---|---|
| Zardaki Yük Değişimi | Dış: + İç: - Dış: + |
Dış: - İç: + Dış: - |
Dış: + İç: - Dış: + |
| Zar Potansiyeli Adı | Repolarizasyon | Depolarizasyon | Polarizasyon |
| Zar Potansiyeli Tanımı | İmpulsun geçmesiyle \text{K}^+'un dışarı çıkması sonucu dışarısının tekrar (+), içerisinin (-) olmasıdır. | Uyarılma sonucu \text{Na}^+'un içeri girmesiyle iç kısmın (+), dış kısmın (-) olmasıdır. | Dinlenme durumundaki nöronun dış kısmının (+), iç kısmının (-) olduğu kutuplu durumdur. |
CEVAP: Soldan sağa sırasıyla evreler Repolarizasyon \rightarrow Depolarizasyon \rightarrow Polarizasyon şeklindedir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Polarizasyon ve repolarizasyonda yük dağılımları aynıdır (dış +, iç -). Aralarındaki temel fark; polarizasyonda \text{Na}^+ dışarıda, \text{K}^+ içeride çokken; repolarizasyonda \text{K}^+ dışarı çıkmıştır. İyon dengesini tekrar polarizasyondaki orijinal haline getirmek için \text{Na}^+/\text{K}^+ pompası ATP harcayarak çalışır.
@Akademik_Rehber tanımları yazmamıssın
Tablodaki “Zar Potansiyeli Tanımı” satırına doğrudan yazabileceğin en net ve eksiksiz tanımlar:
1. Bölge (Sol Kısım) — Repolarizasyon Tanımı:
Tanım: İmpulsun geçmesinden sonra voltaj kapılı \text{Na}^+ kanallarının kapanıp \text{K}^+ kanallarının açılmasıyla potasyum iyonlarının hücre dışına çıkması ve zarın dışının tekrar pozitif (+), içinin ise negatif (-) hâle gelmesidir.
2. Bölge (Orta Kısım) — Depolarizasyon Tanımı:
Tanım: Nöronun eşik değer veya üzerinde bir uyarı almasıyla voltaj kapılı \text{Na}^+ kanallarının açılması, sodyum iyonlarının difüzyonla hücre içine girmesi ve zarın içinin pozitif (+), dışının ise negatif (-) hâle gelerek kutupsallığın bozulmasıdır.
3. Bölge (Sağ Kısım) — Polarizasyon Tanımı:
Tanım: Nöronun uyarılmadığı dinlenme durumudur. \text{Na}^+/\text{K}^+ pompasının aktif taşıması sayesinde sodyumun dışarıda, potasyumun içeride tutulmasıyla zarın dışının pozitif (+), içinin negatif (-) olduğu kutuplu durumdur.