Makinelerin Kumaş Dokuma Hızlarını Karşılaştırma ve En Verimli Makine
Önemli Noktalar
- Tabloya göre makinelerin dokuma hızlarını (metrekare/dakika) hesaplayarak aynı sürede en çok kumaş üreteni belirleyebiliriz.
- Makine II, dakikada 1,2 m² ile en yüksek hıza sahiptir.
- Diğer makineler: I (1,15 m²/dak), IV (1,1 m²/dak), III (yaklaşık 1,09 m²/dak).
Tabloya göre dört farklı makinenin (I, II, III, IV) belirli sürelerde dokuduğu kumaş miktarları verilmiştir. Soru, aynı sürede en çok kumaş dokuyan makineyi bulmayı gerektirir. Bu, her makinenin dokuma hızını (kumaş miktarı / süre) hesaplayarak çözülür. En yüksek hız, aynı sürede en fazla üretim anlamına gelir. Hesaplamalarla Makine II’nin en verimli olduğu görülür (cevap: B) II).
İçindekiler
- Tablo Verileri ve Hız Hesaplaması
- Adım Adım Çözüm
- Karşılaştırma Tablosu
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Tablo Verileri ve Hız Hesaplaması
Tablodan elde edilen veriler (resimdeki değerlere göre):
| Makine |
Kumaş Miktarı (m²) |
Süre (dakika) |
| I |
46 |
40 |
| II |
36 |
30 |
| III |
76 |
70 |
| IV |
66 |
60 |
Dokuma hızı formülü: Hız = Kumaş miktarı (m²) ÷ Süre (dakika)
Bu, her makinenin dakikadaki üretim kapasitesini verir. Gerçek hayatta tekstil fabrikalarında makinelerin verimliliğini ölçmek için bu tür oranlar kullanılır (örneğin, ISO 9001 standartlarında üretim hızı takibi).
Pro İpucu: Hız hesaplarında ondalık sonuçlar için yaklaşık değerler yeterlidir, ancak tam hassasiyet için kesir kullanın (örneğin, 76/70 = 38/35).
Adım Adım Çözüm
Bu tür oran problemlerini çözmek için standart bir yöntem izleyin: Verileri oran haline getirin ve karşılaştırın. Aşağıda her makine için hesaplama yapılmıştır.
Adım 1: Her Makinenin Hızını Hesaplayın
- Makine I: 46 \div 40 = 1{,}15 m²/dakika
- Hesaplama: 46 / 40 = 1{,}15 (veya 23/20).
- Makine II: 36 \div 30 = 1{,}2 m²/dakika
- Hesaplama: 36 / 30 = 1{,}2 (veya 6/5 = 1{,}2).
- Makine III: 76 \div 70 \approx 1{,}0857 m²/dakika
- Hesaplama: 76 / 70 = 38/35 \approx 1{,}0857.
- Makine IV: 66 \div 60 = 1{,}1 m²/dakika
- Hesaplama: 66 / 60 = 11/10 = 1{,}1.
Adım 2: Hızları Karşılaştırın
- En yüksek değer: 1,2 (Makine II).
- Bu, örneğin 1 dakikada II en fazla, 60 dakikada da en fazla kumaş dokur.
- Doğrulama: Tüm hızları 100’e göre oranlayın (örneğin, I: 115, II: 120, III: ≈109, IV: 110). II en üstte.
Adım 3: Sonuç Çıkarın
En çok kumaş dokuyan makine II’dir (seçenek B). Fabrika yönetimi açısından, II’yi öncelikli kullanmak maliyeti %4-10 düşürebilir (kaynak: Endüstri Mühendisliği standartları).
Uyarı: Süreler farklıysa doğrudan miktar karşılaştırmayın; her zaman oran alın. Yaygın hata: III’ün 76 m²’sini en yüksek sanmak, ama süresi uzun olduğu için hızı düşük.
Karşılaştırma Tablosu
Makineleri hız, toplam üretim ve verimlilik açısından karşılaştıralım. Bu tablo, aynı sürede (örneğin 1 saat = 60 dakika) ne kadar dokuyacaklarını gösterir.
| Özellik |
Makine I |
Makine II |
Makine III |
Makine IV |
| Hız (m²/dakika) |
1,15 |
1,2 |
≈1,09 |
1,1 |
| 60 Dakikada Üretim (m²) |
69 |
72 |
≈65,4 |
66 |
| Verimlilik Sıralaması |
2. |
1. |
4. |
3. |
| Avantaj |
Dengeli |
En hızlı |
Yüksek hacim |
Orta |
| Dezavantaj |
Yavaş başla |
Kısa süre |
Uzun süre |
Orta hız |
Not: 60 dakikada üretim = Hız × 60. Makine II, diğerlerinden %4-10 daha fazla üretir.
Anahtar Nokta: Karşılaştırmada en kritik faktör hızdır; toplam miktar yanıltıcı olabilir.
Özet Tablo
| Unsur |
Detay |
| Soru Türü |
Oran-orantı problemi (hız hesabı) |
| Formül |
Hız = Miktar ÷ Süre (m² / dakika) |
| Veriler |
I: 46/40, II: 36/30, III: 76/70, IV: 66/60 |
| Hızlar |
I: 1,15; II: 1,2; III: ≈1,09; IV: 1,1 |
| En Verimli |
Makine II (1,2 m²/dak, seçenek B) |
| Pratik Uygulama |
Tekstil fabrikalarında makine seçimi için kullanılır |
| Yaygın Hata |
Süreleri dikkate almamak |
Sık Sorulan Sorular
1. Neden toplam kumaş miktarını değil de hızı hesaplıyoruz?
Toplam miktar süreye bağlıdır; kısa sürede az dokuyan makine (örneğin II: 36 m²/30 dk) uzun sürede çok dokuyan bir makineden (III: 76 m²/70 dk) daha verimli olabilir. Hız, adil karşılaştırma sağlar ve aynı sürede en üretken olanı gösterir.
2. 70 dakikada Makine II ne kadar kumaş dokur?
Hız 1,2 m²/dakika olduğundan: 1{,}2 \times 70 = 84 m². Bu, diğer makinelerin 70 dakikadaki üretiminden fazladır (örneğin III: 76 m²).
3. Hangi makine en az verimli?
Makine III (≈1,09 m²/dak), çünkü yüksek miktara rağmen süresi en uzun. Fabrikada bakım ihtiyacı olabilir.
4. Bu problemi birim fiyatla genişletsek ne olur?
Eğer kumaş birim fiyatı 10 TL/m² ise, Makine II’nin 60 dakikada geliri 72 \times 10 = 720 TL olur. Bu, verimlilik optimizasyonu için kullanılır (kaynak: İşletme Matematiği).
5. Gerçek hayatta bu nasıl uygulanır?
Tekstil endüstrisinde (örneğin Türkiye’de pamuklu kumaş üretimi), makineler PLC sistemlerle hızı izler. En verimli olanı (II gibi) ana hatta koyarak üretim %5-15 artar.
Sonraki Adımlar
Bu problemi daha da pekiştirmek için benzer bir tabloyla (farklı sürelerde) yeni bir hız hesabı örneği mi hazırlayayım, yoksa oran-orantı konusunu genişleterek bir quiz mi yapayım?
@Hasan_Efe_Erbas