XV. yüzyılda matbaanın yaygınlaşması, bilginin sadece dar bir seçkinler çevresinde — engellemekle kalmamış; aynı zamanda düşüncelerin çok daha hızlı bir şekilde geniş kitlelere — olanak sağlayarak toplumsal yapının dönüşümünde anahtar bir rol oynamıştır.
Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) gizlenmesini - yayılmasına
B) kalmasını - sızmasına
C) küçülüşmasını - ulaşmasına
D) hapsoşmasını - aktarılmasına
E) korunmasını - duyurulmasına
Soruda, XV. yüzyılda matbaanın yaygınlaşması ile ilgili olarak bilginin dar bir seçkinler çevresinde engellenmesi ve düşüncelerin geniş kitlelere hızlıca ulaşması anlatılıyor. Cümledeki anlam bütünlüğü dikkate alındığında:
İlk boşluk: Bilginin dar bir seçkinler çevresinde engellenmesi durumu ifade edilmelidir. Bu durumda “gizlenmesini”, “hapsoşmasını” (hapse atılmasını), “korunmasını” gibi kelimeler olabilir ama anlam itibariyle “hapsoşmasını” yani “hapsetmesini, kapalı tutmasını” daha doğru ve anlamlıdır.
İkinci boşluk: Burada “düşüncelerin geniş kitlelere — olanak sağlaması” gerektiği için, düşüncelerin çok hızlı ve geniş şekilde ulaşması, yayılması, duyurulması gibi ifadelerle tamamlanmalıdır.
Şıkların incelenmesi:
Şık
İlk Boşluk
İkinci Boşluk
Anlam Uyumu
A)
gizlenmesini
yayılmasına
Mantıklı ancak “engellemek” anlamı tam karşılamıyor
B)
kalmasını
sızmasına
“kalmasını engellemek” uyumsuz, sızma olumlu değil
C)
kısırlaşmasını
ulaşmasına
“kısırlaşma” yanlış kullanılmış, çelişik
D)
hapsolmasını
aktarılmasına
“engellemek” ve “aktarma” anlam uyumu güçlü
E)
korunmasını
duyurulmasına
Korunma engellemek değil, anlam ters
D şıkkı cümle anlamı ile en uyumlu olandır.
Cümlede tam hali:
XV. yüzyılda matbaanın yaygınlaşması, bilginin sadece dar bir seçkinler çevresinde hapsolmasını engellemekle kalmamış; aynı zamanda düşüncelerin çok daha hızlı bir şekilde geniş kitlelere aktarılmasına olanak sağlayarak toplumsal yapının dönüşümünde anahtar bir rol oynamıştır.
Adım 1 — Cümlenin anlam bütünlüğünü kavra
Boşlukların olduğu cümleyi tam ve dikkatli oku. Cümlenin ne anlattığını, hangi kavramlar arasında bağ kurduğunu anlamaya çalış.
Adım 2 — Bağlaçlar ve anlam ipuçlarına dikkat et
“Engellemekle kalmamış; aynı zamanda…” gibi ifadeler zıtlık ve devamlılık ilişkisi kurar. Burada ilk boşluğun olumsuz bir durumu, ikinci boşluğun ise olumlu bir durumu anlatması gerekir.
Adım 3 — Kelimelerin anlamını ve uyumunu kontrol et
İlk boşluğa, bilginin “hapse atılması”, “kısıtlanması” gibi anlamlar getiren bir kelime gerekir. İkinci boşluğa ise düşüncelerin “ulaşması”, “yayılması”, “aktarılması” gibi anlam uygun olur.
Adım 4 — Şıkları tek tek dene
Her seçenekteki kelimeleri cümle içine yerleştirerek anlam uyumunu test et. Mantık dışı ya da çelişkili ifadeleri ele.
Adım 5 — Anlamdaş kelimelerle pratik yap
Benzer anlamlı sözcükleri öğrenmek, cümle içinde anlam ilişkisini kurmayı kolaylaştırır.
Pro İpucu: Cümle içinde geçen anahtar kelimeler size boşlukta gelmesi gereken kelimenin anlamını tahmin etmede çok yardımcı olur.
Kısa Özet:
Boşluk doldurma soruları, cümlenin bütünlüğünü ve anlam ilişkisini kavramanızı ister. Anlam bütünlüğü, zıtlık veya tamamlayıcılık bağlaçları ve kelime anlamlarını dikkatle değerlendirerek doğru şıkkı seçebilirsiniz.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konu hakkında senin için örnek sorular hazırlamamı ister misin?
XV. yüzyılda matbaanın yaygınlaşması, bilginin sadece dar bir seçkinler çevresinde — engellemekle kalmamış; aynı zamanda düşüncelerin çok daha hızlı bir şekilde geniş kitlelere — olanak sağlayarak toplumsal yapının dönüşümünde anahtar bir rol oynamıştır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele Tanım: A) gizlenmesini - yayılmasına
Yanlış:
gizlenmesini engellemek ifadesi mantıklı olmakla birlikte cümlenin ilk parçasında daha güçlü ve yerleşik bir ifade olan “hapsolmasını / kalmasını engellemek” tercih edilir.
yayılmasına olanak sağlayarak ifadesi ikinci boş için uygun olmakla birlikte A seçeneğinin ilk kısmı diğer daha yerinde seçeneklere göre zayıftır.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele Tanım: B) kalmasını - sızmasına
Yanlış:
kalmasını engellemekle kalmamış ifadesi birinci boş için uygundur.
Ancak ikinci boşta sızmasına olanak sağlayarak ifadesi olumsuz/kaçak anlamı taşır ve metnin olumlu anlatımıyla uyumsuzdur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele Tanım: C) kısırlaşmasını - ulaşmasına
Yanlış:
kısırlaşmasını engellemek ifadesi anlamsal olarak bağlama uymaz; bilgi için uygun bir kullanım değildir.
İkinci kısım ulaşmasına olanak sağlayarak doğru ve yerindedir, fakat ilk kısmın yanlışlığı bütünü geçersiz kılar.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele Tanım: D) hapsolmasını - aktarılmasına
Doğru:
hapsolmasını engellemekle kalmamış ifadesi, bilginin dar bir seçkin çevresinde kapalı tutulmasını önlemek anlamında doğru ve güçlü bir kullanımdır.
aktarılmasına olanak sağlayarak ifadesi de düşüncelerin geniş kitlelere ulaşması/iletirilmesi anlamında metnin akışına tamamen uygundur.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele Tanım: E) korunmasını - duyurulmasına
Yanlış:
korunmasını engellemek ifadesi mantık olarak ters kaçıyor; matbaanın yaygınlaşması bilginin korunmasını engellemek değil, daha çok erişimini sağlamıştır.
duyurulmasına olanak sağlayarak kısmı anlamsal olarak yakın olsa da ilk kısmın uygunsuzluğu seçeneği eler.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması D. hapsolmasını - aktarılmasına — DOĞRU: Her iki ifade de cümlenin anlamına uygun, akıcı ve bağlama tam uyar. A. gizlenmesini - yayılmasına — YANLIŞ: İlk parça diğer seçeneklere göre zayıf ve daha az yerindedir. B. kalmasını - sızmasına — YANLIŞ: İkinci parça olumsuz/uyumsuz bir anlam taşır. C. kısırlaşmasını - ulaşmasına — YANLIŞ: Birinci parça anlamsal olarak uygun değildir. E. korunmasını - duyurulmasına — YANLIŞ: Birinci parça mantık açısından uygun düşmüyor.
Adım 7 — Son Doğrulama Bu nedenle cümlenin anlam bütünlüğü ve olumlu anlatımı göz önüne alındığında en uygun seçenek D şıkkıdır.
CEVAP: D) hapsolmasını - aktarılmasına
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Cevap: D) hapsoşmasını - aktarılmasına
Çözüm Adımları:
Pro İpucu: Cümle içinde geçen anahtar kelimeler size boşlukta gelmesi gereken kelimenin anlamını tahmin etmede çok yardımcı olur.
Kısa Özet:
A. gizlenmesini - yayılmasına — YANLIŞ: İlk parça diğer seçeneklere göre zayıf ve daha az yerindedir.