8
XIX. yüzyılda Avrupalı devletler, azınlik haklarını
bahane ederek Osmanlı Devleti’ nin işlerine karıişmaya
çalışmışlardır.
Osmanlı Devleti’nin bu durumu önlemek için
aşağıdaki yöntemlerden hangisine başvurduğu
söylenemez?
A) Kanun üstünlüğü anlayışının benimsenmesi
B) Sened-i ittifak’ın imzalanmasi
C) Cizye vergisinin kaldırilması
D) Anayasal yönetime geçilmesi
E) Azinlıklara yönetimde temsil hakkı verilmesi
XIX. Yüzyıl Islahatları ve Dış Müdahaleler
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A) Kanun üstünlüğü anlayışının benimsenmesi: Tanzimat Fermanı (1839) ile padişah kendi gücünün üstünde kanun gücünün varlığını kabul etmiş, din ve ırk farkı gözetmeksizin tüm tebaaya can, mal ve ırz güvenliği tanımıştır. Bu adım, Avrupalı devletlerin gayrimüslimleri bahane ederek iç işlerine karışmasını engelleme amacı taşır.
- B) Sened-i İttifak’ın imzalanması: 1808 yılında Padişah II. Mahmut ile âyanlar (yerel güç odakları) arasında imzalanan bir iç uzlaşı belgesidir. Padişahın otoritesini taşrada kabul ettirmeyi amaçlamıştır. Bu belgenin azınlık haklarıyla veya Avrupalı devletlerin müdahalelerini engellemekle doğrudan bir ilgisi yoktur.
- C) Cizye vergisinin kaldırılması: 1856 Islahat Fermanı ile gayrimüslimlerden alınan cizye vergisi kaldırılarak eşitlik sağlanmaya çalışılmış, böylece yabancı devletlerin baskısı önlenmek istenmiştir.
- D) Anayasal yönetime geçilmesi: 1876 yılında Kanun-ı Esasi’nin ilanı ve I. Meşrutiyet ile tüm Osmanlı vatandaşlarının hakları anayasal güvenceye alınmış, amaç yine dış müdahaleleri boşa çıkarmak olmuştur.
- E) Azınlıklara yönetimde temsil hakkı verilmesi: Islahat Fermanı ile azınlıklara il genel meclislerine üye olma hakkı, Meşrutiyet ile de Meclis-i Mebusan’da milletvekili olma hakkı tanınmıştır. Temel hedef parçalanmayı ve yabancı müdahalesini engellemektir.
Sonuç ve Doğrulama:
Sened-i İttifak, merkezi otorite ile taşradaki Türk-Müslüman yerel beyler (âyanlar) arasındaki bir iç meseledir; azınlık haklarıyla veya yabancı devletlerin müdahaleleriyle bir ilişkisi bulunmamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Sened-i İttifak’ın imzalanması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sened-i İttifak ile Tanzimat Fermanı’nın padişahın yetkilerini kısıtlama biçimleri arasındaki farkı incelemek ister misin?