Doğru Orantı ve Hız Problemleri: Kitap Sayfa Sayısı Hesaplama
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Okunan sayfa sayısı, okuma hızı ile geçen sürenin çarpımına eşittir (\text{Sayfa Sayısı} = \text{Hız} \times \text{Zaman}). Belirli bir anda okunan sayfa ile kalan sayfanın toplamı, kitabın tamamını verir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Değişkenlerin ve Hızların Tanımlanması
Yusuf’un saatlik hızı V_Y = 12 sayfa/saat, Nehir’in saatlik hızı V_N = 18 sayfa/saattir.
Yusuf’un kitabının toplam sayfa sayısına Y, Nehir’in kitabının toplam sayfa sayısına N diyelim.
Adım 2 — Birinci Durumun Denklemleştirilmesi
Nehir kitabını yarıladığında \frac{N}{2} sayfa okur. Bu işlem için geçen süre:
t_1 = \frac{\frac{N}{2}}{18} = \frac{N}{36} \text{ saat}
Aynı sürede Yusuf’un okuduğu sayfa miktarı 12 \cdot \frac{N}{36} = \frac{N}{3} sayfadır. Yusuf’un okuması gereken 360 sayfa kaldığına göre:
Y - \frac{N}{3} = 360 \implies 3Y - N = 1080
Adım 3 — İkinci Durumun Denklemleştirilmesi
Yusuf kitabını yarıladığında \frac{Y}{2} sayfa okur. Bu işlem için geçen süre:
t_2 = \frac{\frac{Y}{2}}{12} = \frac{Y}{24} \text{ saat}
Aynı sürede Nehir’in okuduğu sayfa miktarı 18 \cdot \frac{Y}{24} = \frac{3Y}{4} sayfadır. Nehir’in geriye 270 sayfası kaldığına göre:
N - \frac{3Y}{4} = 270 \implies 4N - 3Y = 1080
Adım 4 — Denklem Sisteminin Çözümü
Elde edilen iki denklemi taraf tarafa toplayarak doğrudan N değerini veya yerine koyma yöntemiyle Y değerini bulabiliriz.
Birinci denklemden N = 3Y - 1080 ifadesini ikinci denklemde yerine yazalım:
4(3Y - 1080) - 3Y = 1080
12Y - 4320 - 3Y = 1080
9Y = 5400 \implies Y = 600
CEVAP: A) 600 (Y = 600\text{ sayfa})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Hızların oranı \frac{V_Y}{V_N} = \frac{12}{18} = \frac{2}{3} olduğundan, aynı sürede Yusuf 2k sayfa okurken Nehir 3k sayfa okur. Bu pratik oranı doğrudan kullanarak zaman değişkeni (t) tanımlamadan da sonuca hızla ulaşabilirsiniz.