• yürümek: Bir işte ileri gitmek.
• yumuşak: Kolaylıkla şekil verilebilen.
• beklemek: Bir şeyi korumak, muhafaza etmek.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yürümek, yumuşak, beklemek” sözcükleri belirtilen anlamlarını karşılayacak şekilde kullanılmıştır?
A) Fırına kadar yürür, sıcak ve yumuşak somunların çıkmasını sabırsızlıkla bekler, eve dönene kadar birini afiyetle yerdik.
B) Zavallı ihtiyarın üstüne yürüyen bu acımasız adamın yumuşak dilden anlamasını, pişman olmasını beklemek komik kaçıyordu.
C) Bir zamanlar şantiyeyi bekleyen bu genç, bölgenin yumuşak taşını işlemeyi öğrendikten sonra duvarcılık zanaatında yürümüştü.
D) Beklediğimiz otobüs gelmeyince yürümeye karar verdik ama yumuşak tabanlı ayakkabılarımıza rağmen bu hiç de kolay olmadı.
E) Sürecin hızlı yürümesi için yumuşak kil hamurunun kurumasını beklemeden boyaya geçmiş, jürinin istediği kalitede bir çömlek yapamamıştı.
Sözcükte Anlam ve Bağlam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çok anlamlı sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlamlar incelenirken; sözcüğün temel, yan ya da mecaz anlamının öncülde verilen özel tanımlarla birebir örtüşüp örtüşmediğine bakılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) “Yürümek” adım atmak (gerçek anlam), “yumuşak” taze/sert olmayan, “beklemek” ise bir olayın gerçekleşmesini umarak süre geçirmek anlamında kullanılmıştır; verilen tanımlarla uyuşmaz.
- B) “Yürümek” tehditkâr şekilde yönelmek, “yumuşak” kırıcı olmayan/tatlı (mecaz), “beklemek” ummak anlamındadır; verilen tanımları karşılamaz.
- C) “Şantiyeyi bekleyen” ifadesinde bekçilik etmek, yani bir yeri/şeyi korumak ve muhafaza etmek; “yumuşak taş” ifadesinde yontulması kolay, yani kolaylıkla şekil verilebilen; “zanaatında yürümüştü” ifadesinde ise mesleğinde mesafe katetmek, yani bir işte ileri gitmek anlamı eksiksiz sağlanmıştır.
- D) “Beklemek” taşıtın gelmesini gözetlemek, “yürümek” adım atarak ilerlemek, “yumuşak” esnek/sert olmayan taban anlamındadır.
- E) “Yürümek” bir sürecin işlemesi, “beklemek” kuruma süresinin tamamlanmasına imkân tanımak anlamında kullanılmış olup “korumak/muhafaza etmek” anlamı yoktur.
CEVAP: C) Bir zamanlar şantiyeyi bekleyen bu genç, bölgenin yumuşak taşını işlemeyi öğrendikten sonra duvarcılık zanaatında yürümüştü.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bu tarz çoklu sözcük eşleştirme sorularında en ayırt edici ve spesifik anlamdan (burada beklemek: muhafaza etmek/korumak) başlamak, çeldiricileri hızla eleyerek zaman kazandırır.