- Ulusal savaşım, halkın sectiği temsilcilerin aldiğI kararlarla
yürülen özde bir halk hareketidir.
Aşağıdakilerden hangisinin bu hareketin bir parçası ol-
duğu söylenebilir?
A) Erzurum Kongresi’nin
B) Saltanat Şurasi’nin
C) Sivas Kongresi’nin
D) Termsil Kurulu’nun
E) TBMM’nin açılmasinın - İstanbul Hükümeti tarafından kabul edilmesine rağmen,
Sevr Antlaşması uygulanamamiştır.
Bu antlaşmanın uygulanmasıinı aşağıdaki gelişmeler-
den hangisi engellemiştir?
A) Istanbul’un işgal edilmesi
B) Mebuslar Meclisi’nin kapatılması
C) İstanbul Hükümeti’nin filen sona ermesi
D) Anadolu’da ayaklanmalar çıkması
E) Türk halkının Kurtuluş Savaşı’nı başlatması
8. Soru: Ulusal Savaşım ve Halk Hareketi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Erzurum Kongresi’nin Değerlendirilmesi
Erzurum Kongresi, Doğu Anadolu halkının ve Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin seçtiği delegelerin katılımıyla toplanmış, milli iradeyi temsil eden ve ulusal hareketin temel taşlarından biri olan bir kongredir. Dolayısıyla halk hareketinin doğrudan bir parçasıdır.
Adım 2 — Saltanat Şurası’nın Değerlendirilmesi
Saltanat Şurası, Osmanlı padişahı Vahdettin ve Damat Ferit Paşa hükümeti tarafından oluşturulan, halkın seçtiği temsilcilerden değil, saray ve hükümet ileri gelenlerinden oluşan atanmış bir kuruldur. Milli Mücadele’ye ve halk iradesine karşı durarak Sevr Antlaşması’nı onaylamıştır. Dolayısıyla ulusal halk hareketinin bir parçası olamaz.
Adım 3 — Sivas Kongresi’nin Değerlendirilmesi
Sivas Kongresi, Amasya Genelgesi’nde belirtildiği üzere yurdun dört bir yanından halkın seçtiği temsilcilerin (delegelerin) katılımıyla toplanmış, ulusal direnişi tek çatı altında birleştiren bir halk hareketidir.
Adım 4 — Temsil Kurulu’nun Değerlendirilmesi
Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye), kongrelerde halkın seçtiği delegeler arasından oluşturulmuş ve TBMM açılana kadar milli hareketi yönetmiş yürütme organıdır.
Adım 5 — TBMM’nin Açılmasının Değerlendirilmesi
23 Nisan 1920’de açılan TBMM, Türk milletinin doğrudan seçtiği milletvekillerinden oluşan, milli egemenliği temsil eden en üst meclistir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Erzurum Kongresi’nin — Halkın temsilcileriyle toplandığı için hareketin parçasıdır.
B. Saltanat Şurası’nın — Saray yanlısı atanmış kişilerden oluştuğu ve Sevr’i imzaladığı için bu halk hareketinin parçası değildir.
C. Sivas Kongresi’nin — Tüm yurdu temsil eden milli bir halk kongresidir.
D. Temsil Kurulu’nun — Milli Mücadele’nin temsil heyetidir.
E. TBMM’nin açılmasının — Halk egemenliğinin en somut kurumudur.
Adım 7 — Son Doğrulama
Öncülde belirtilen “halkın seçtiği temsilcilerle yürütülen mücadele”, Milli Mücadele organlarını (kongreler, Temsil Heyeti, TBMM) kapsar. Saltanat Şurası ise padişahın danışma kuruludur ve Milli Mücadele’nin karşısında yer almıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Saltanat Şurası’nın
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
9. Soru: Sevr Antlaşması’nın Uygulanamaması
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A’nın Analizi (İstanbul’un işgal edilmesi)
İstanbul’un resmen işgali (16 Mart 1920), Sevr Antlaşması’nın imzalanmasından (10 Ağustos 1920) öncedir. İtilaf Devletleri Sevr’i uygulatmak amacıyla baskılarını artırmışlardır; bu durum antlaşmanın uygulanmasını engelleyen değil, işgalleri artıran bir süreçtir.
Adım 2 — Seçenek B’nin Analizi (Mebuslar Meclisi’nin kapatılması)
Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin kapatılması antlaşmayı onaylayacak parlamentoyu ortadan kaldırmıştır ancak antlaşmanın sahada zorla uygulanmasını engelleyen temel askeri ve fiili güç bu meclisin kapanması değildir.
Adım 3 — Seçenek C’nin Analizi (İstanbul Hükümeti’nin fiilen sona ermesi)
İstanbul Hükümeti zaten Sevr’i imzalamış ve kabul etmiştir. Hükümetin varlığı veya fiilen sona ermesi antlaşmayı engellememiş, aksine onlar antlaşmaya boyun eğmiştir.
Adım 4 — Seçenek D’nin Analizi (Anadolu’da ayaklanmalar çıkması)
Anadolu’daki iç isyanlar Milli Mücadele’yi zor durumda bırakmış ve Sevr’in uygulanmasını kolaylaştırıcı bir etki yaratmıştır.
Adım 5 — Seçenek E’nin Analizi (Türk halkının Kurtuluş Savaşı’nı başlatması)
Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde başlatılan ve halkın topyekûn katıldığı Kurtuluş Savaşı, işgalci güçlere karşı kazanılan askeri zaferlerle (Doğu, Güney ve Batı Cepheleri) Sevr Antlaşması’nı yırtıp atmış, onun yerine bağımsızlığı tescilleyen Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasını sağlamıştır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. İstanbul’un işgal edilmesi — İşgalcilerin antlaşmayı kabul ettirme adımıdır.
B. Mebuslar Meclisi’nin kapatılması — Hukuki geçerliliği etkilemiştir ancak fiili engeli tek başına oluşturmaz.
C. İstanbul Hükümeti’nin fiilen sona ermesi — Hükümet zaten antlaşmayı kabul etmiştir.
D. Anadolu’da ayaklanmalar çıkması — Direnişi zayıflatmaya yöneliktir.
E. Türk halkının Kurtuluş Savaşı’nı başlatması — Askeri direniş ve kazanılan zaferler Sevr’i fiilen ve hukuken geçersiz kılmıştır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Sevr Antlaşması, masa başında imzalanmış fakat Türk milletinin silahlı mücadelesi ve elde ettiği askeri başarılar sayesinde uygulanamayarak “ölü doğmuş bir antlaşma” haline gelmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Türk halkının Kurtuluş Savaşı’nı başlatması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kurtuluş Savaşı dönemi antlaşmaları ve kongre süreçleriyle ilgili benzer KPSS soru tiplerini birlikte çözerek pekiştirmek ister misin?