Yükseltileri ve denize uzaklıkları aynı olan S ve A şehirlerinin ocak ve temmuz aylarındaki ortalama sıcaklık değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Şehir | Ocak Ayı Ortalama Sıcaklık Değeri (°C) | Temmuz Ayı Ortalama Sıcaklık Değeri (°C) |
|1--- | 1— |$ 1— |
| S | 38 | 2 |
| A | 3 | 34 |
Buna göre S ve A şehirleri ile ilgili,
I. S şehri Kuzey Yarım Küre’de, A şehri Güney Yarım Küre’dedir.
II. 21 Aralık tarihinde birim yüzeye düşen enerji S şehrinde, A şehrine göre daha fazladır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
Mevsimlerin Oluşumu ve Yarım Kürelerin Belirlenmesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımı nedeniyle yarım kürelerde zıt mevsimler yaşanır. Ocak ayında en yüksek sıcaklığı yaşayan ve yaz mevsimini geçiren bölgeler Güney Yarım Küre’de (GYK), Temmuz ayında en yüksek sıcaklığı yaşayan bölgeler ise Kuzey Yarım Küre’de (KYK) yer alır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Tablodaki sıcaklık değerlerine göre şehirlerin bulundukları yarım küreleri tespit edelim:
- S şehri: Ocak ayında sıcaklık 38\ ^\circ\text{C} (yaz), Temmuz ayında 2\ ^\circ\text{C} (kış) olduğundan Güney Yarım Küre’dedir.
- A şehri: Ocak ayında sıcaklık 3\ ^\circ\text{C} (kış), Temmuz ayında 34\ ^\circ\text{C} (yaz) olduğundan Kuzey Yarım Küre’dedir.
Öncülleri bu bilgilere göre inceleyelim:
- I. Öncül (Yanlış): S şehri Güney Yarım Küre’de, A şehri Kuzey Yarım Küre’dedir; öncülde verilen bilgi terstir.
- II. Öncül (Doğru): 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları Güney Yarım Küre’ye daha dik açıyla gelir. Dolayısıyla GYK’deki S şehrinde birim yüzeye aktarılan ısı/ışık enerjisi, KYK’deki A şehrine göre daha fazladır.
- III. Öncül (Yanlış): 21 Haziran’da Kuzey Yarım Küre’de (A şehri) en uzun gündüz ve en kısa gece yaşanırken, Güney Yarım Küre’de (S şehri) en uzun gece yaşanır. Dolayısıyla 21 Haziran’da gece süresi S şehrinde daha uzundur.
CEVAP: A) Yalnız II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir merkezin yarım küresini belirlemek için en sıcak olduğu aylara bakılır. Haziran-Temmuz-Ağustos aylarında sıcak olan yerler KYK, Aralık-Ocak-Şubat aylarında sıcak olan yerler GYK’dedir. 21 Haziran’da kuzeye gidildikçe gündüz süresi, güneye gidildikçe gece süresi uzar.