| Merkezler | Mutlak nem (gr/m^3) | Maksimum nem (gr/m^3) |
|1--- | 1— |$ 1— |
| M | 17 | 20 |
| N | 12 | 20 |
| P | 8 | 20 |
Yukarıdaki tabloda üç farklı merkezin mutlak ve maksimum nem miktarları gösterilmiştir.
Yalnızca tabloda yapılan ölçümler dikkate alındığında,
II. buharlaşma şiddetinin en fazla olduğu merkezin P olduğu,
III. verilen merkezlerde aynı anda soğuma gerçekleştiğinde yağışın ilk öne M merkezinde yaşanacağı,
IV. N merkezinde bağıl nem oranının \% 65 olduğu
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
Bağıl Nem Formülü:\text{Bağıl Nem} = \left(\frac{\text{Mutlak Nem}}{\text{Maksimum Nem}}\right) \times 100
Nem Açığı:\text{Nem Açığı} = \text{Maksimum Nem} - \text{Mutlak Nem}
Havanın doyma noktasına ulaşması ve yağış bırakabilmesi için havanın yükselip soğuması gerekir. Alçalan hava ısınır ve yağıştan uzaklaşır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
5. Soru Analizi:
Buharlaşma Şiddeti Şartı: Sıcaklığın yüksek, bağıl nemin (havadaki nem oranının) düşük olması gerekir.
Çöller yüksek sıcaklık ve aşırı kuraklık (çok düşük bağıl nem) nedeniyle buharlaşma şiddetinin en yüksek olduğu alanlardır. Verilenler arasında Sahra Bölgesi dönence çölü olup bu şartları en belirgin şekilde taşır.
Cevap:C) Sahra Bölgesi
6. Soru Analizi:
I. Öncül: Deniz kıyılarında sıcaklık farkının az olması \rightarrowNemin sıcaklığa etkisidir (nem ısıyı dengeler).
II. Öncül: Çöllerde nem açığının fazla olması \rightarrowSıcaklığın neme etkisidir (aşırı sıcaklık havanın hacmini ve nem taşıma kapasitesini büyütür).
III. Öncül: Gündüz sis yoğunluğunun geceden az olması \rightarrowSıcaklığın neme etkisidir (gündüz ısınan havada yoğuşma azalır, sis dağılır).
IV. Öncül: Kışın bulutlu gecelerin ılık olması \rightarrowNemin sıcaklığa etkisidir (bulut örtüsü yerin ışıma kaybını engeller).
Sıcaklığın neme etkisini gösterenler II ve III’tür.
Cevap:C) II ve III
7. Soru Analizi:
I. Öncül (Yanlış): Nem taşıma kapasitesi "maksimum nem"dir. Üç merkezde de maksimum nem 20\text{ gr/m}^3 olup birbirine eşittir.
II. Öncül (Doğru): P merkezinde mutlak nem 8\text{ gr/m}^3, nem açığı en fazla (20 - 8 = 12\text{ gr/m}^3) ve bağıl nem en düşüktür (\%40). Nem açığı en fazla olan yerde buharlaşma isteği (şiddeti) en fazladır.
III. Öncül (Doğru): M merkezinin bağıl nemi \frac{17}{20} \times 100 = \%85’tir. Doyma noktasına en yakın merkez M olduğu için soğuma başladığında yoğuşma ve yağış ilk önce M’de başlar.
IV. Öncül (Yanlış): N merkezinde bağıl nem oranı \frac{12}{20} \times 100 = \%60’tır (\%65 değildir).
Ulaşılabilir yargılar II ve III’tür.
Cevap:C) II ve III
8. Soru Analizi:
I. İfade (Doğru): Yağışın oluşması için havanın soğuyarak büzüşmesi, yani maksimum nem kapasitesinin küçülmesi gerekir.
II. İfade (Doğru): Yağış için bağıl nemin \%100’e (doyma noktasına) ulaşıp bu değeri aşması zorunludur.
III. İfade (Yanlış): Alçalıcı hava hareketlerinde hava ısınır (fön etkisi), nem taşıma kapasitesi artar ve hava yağıştan uzaklaşır; yağış için yükselici hava hareketi gerekir.
Doğru ifadeler I ve II’dir.
Cevap:D) I ve II
CEVAP ÖZETİ:
5. Soru:C) Sahra Bölgesi
6. Soru:C) II ve III
7. Soru:C) II ve III
8. Soru:D) I ve II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
Bağıl nem ile sıcaklık ters orantılıdır. Yağış oluşabilmesi için havanın mutlaka soğuması (yükselici hava hareketi yapması) gerekir; alçalan hava daima ısınır ve havadaki nem açığını artırır.