| Çöl tavşanlarının uzun kuyruk ve kulağa sahip olması | Arı sütüyle beslenen larvaların kraliçe olması |
|1--- | 1— |
| Sulak iklim bitkilerinin yapraklarının geniş yüzeyli olması | Kurak iklim bitkilerinin köklerinin derinlere inmesi |
| İstiridye kabuklarının suyun akış hızına ve yönüne göre şekil değiştirmesi | Ekvatorda yaşayan insanların koyu ten rengine sahip olması |
Yukarıdaki tabloda canlılarda görülen bazı özellikler verilmiştir. Buna göre tabloda modifikasyon örneklerinin yazılı olduğu kısımlar taranırsa tablonun son görünümü aşağıdakilerden hangisi gibi olur?
A) [Görsel]
B) [Görsel]
C) [Görsel]
D) [Görsel]
Modifikasyon ve Adaptasyon Kavramlarının Karşılaştırılması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Modifikasyon; çevre etkisiyle canlının dış görünüşünde (fenotipinde) meydana gelen ve genlerin işleyişinin değişmesiyle oluşan, kalıtsal olmayan değişikliklerdir. Adaptasyon ise canlının belirli bir çevrede yaşama ve üreme şansını artıran, genetik yapıya işlenmiş kalıtsal özelliklerdir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Tablodaki Örneklerin İncelenmesi ve Sınıflandırılması
Tabloda yer alan 6 farklı durumun biyolojik açıklamaları şu şekildedir:
- 1. Satır Sol (Çöl tavşanlarının uzun kulak ve kuyruğa sahip olması): Sıcak ortamda vücut ısısını hızla dışarı atmak için geliştirilmiş kalıtsal bir adaptasyondur.
- 1. Satır Sağ (Arı sütüyle beslenen larvaların kraliçe olması): Beslenme farklılığına bağlı olarak genlerin işleyişinin değişmesidir; yani tipik bir modifikasyondur (taranmalıdır).
- 2. Satır Sol (Sulak alan bitkilerinin yapraklarının geniş yüzeyli olması): Fazla suyu terleme ile uzaklaştırmak için geliştirilmiş kalıtsal bir adaptasyondur.
- 2. Satır Sağ (Kurak iklim bitkilerinin köklerinin derinlere inmesi): Suya ulaşabilmek amacıyla nesiller boyunca aktarılan kalıtsal bir adaptasyondur.
- 3. Satır Sol (İstiridye kabuklarının suyun akış hızına göre şekil değiştirmesi): Suyun fiziksel etkisine bağlı olarak ortaya çıkan, kalıtsal olmayan bir modifikasyondur (taranmalıdır).
- 3. Satır Sağ (Ekvatorda yaşayan insanların koyu ten rengine sahip olması): Yoğun güneş ışınlarına karşı nesiller boyu kalıtımla aktarılan koruyucu bir adaptasyondur (yazın güneşte bronzlaşmak modifikasyonken, popülasyonun ten rengi adaptasyondur).
Adım 2 — Tabloda Taranacak Alanların Belirlenmesi
Sadece modifikasyon olan bölümler taranacaktır:
- Sağ-Üst kutu (1. satır, 2. sütun)
- Sol-Alt kutu (3. satır, 1. sütun)
Bu taranma deseni D seçeneğindeki görselle birebir uyuşmaktadır.
CEVAP: D (Yalnızca sağ üst ve sol alt kutucuklar taranmalıdır)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Güneşte geçici olarak bronzlaşmak gen işleyişi değişimi olduğu için modifikasyondur; ancak Ekvator kuşağındaki insanların kalıtsal olarak koyu tenli doğması bir adaptasyondur. Sorularda bu iki ayrım en sık düşülen çeldiricidir.