- Bu kazak benim1…
Yukarıdaki söz dizisinde boş bırakılan yere hangi sözcük getirilirse olumsuz cümle olur?
A) olmalı
B) değil
C) mi - Yukarıdaki trene hangi vagon eklenirse vagonların oluşturduğu cümle soru cümlesi olur?
A) içer mi
B) içerim
C) içmem - Yarın akşam bize dedemler gelecek.
Yukarıdaki cümle hangi çocuğun sorusunun yanıtıdır?
A) Dedemler size kiminle gelecek?
B) Dedemler size mi gelecek?
C) Yarın akşam size kim gelecek?
Türkçe Cümle Bilgisi: Olumsuz Cümle, Soru Cümlesi ve Soruya Yanıt Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İsim cümlelerinde olumsuzluk “değil” edatıyla sağlanır; bir cümlenin soru cümlesi olabilmesi için soru eki (mı / mi / mu / mü) veya soru sözcüğü içermesi gerekir. Bir cevabın hangi soruya ait olduğunu bulmak için ise yanıttaki vurgulanan öge (özne, zaman vb.) soru sözcüğüyle eşleştirilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
10. Soru Çözümü
“Bu kazak benim …” söz dizisinin olumsuz cümle olması istenmektedir:
- A) olmalı: “Bu kazak benim olmalı.” ifadesi anlamca olumlu bir gereklilik bildirir.
- B) değil: İsim soylu yüklemlerde olumsuzluk “değil” sözcüğü ile yapılır. “Bu kazak benim değil.” ifadesi yargıyı olumsuz yapar.
- C) mi: “Bu kazak benim mi?” ifadesi olumsuzluk değil, soru cümlesi oluşturur.
10. Soru Cevabı: B) değil
11. Soru Çözümü
Trende yer alan sözcükler sırasıyla “Sabahları” ve “süt” şeklindedir. Cümlenin soru cümlesi olması için soru eki taşıyan eylem getirilmelidir:
- A) içer mi: “Sabahları süt içer mi?” cümlesi soru eki (“mi”) içerdiği için soru cümlesidir.
- B) içerim: “Sabahları süt içerim.” cümlesi olumlu bir bildirme cümlesidir.
- C) içmem: “Sabahları süt içmem.” cümlesi olumsuz bir bildirme cümlesidir.
11. Soru Cevabı: A) içer mi
12. Soru Çözümü
Verilen yanıt: “Yarın akşam bize dedemler gelecek.”
Cümlede eylemi gerçekleştirecek olan kişi/özne “dedemler” olarak belirtilmiştir.
- A) Dedenler size kiminle gelecek?: Bu soru birliktelik (“kiminle”) sorar; verilen cevapta kiminle gelineceği belirtilmemiştir.
- B) Dedenler size mi gelecek?: Bu soru teyit bekler ve “Evet, bize gelecekler.” şeklinde yanıtlanır.
- C) Yarın akşam size kim gelecek?: “Kim” soru sözcüğü doğrudan eylemi yapacak kişiyi sorar. Cevaptaki “dedemler” ifadesi bu sorunun tam karşılığıdır.
12. Soru Cevabı: C) Yarın akşam size kim gelecek?
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir cümlenin hangi soruya yanıt olduğunu bulurken yanıt cümlesindeki belirleyici sözcüğün yerine soru sözcüğünü koyabilirsiniz: “Yarın akşam bize [kim] gelecek?” \rightarrow “Yarın akşam bize [dedemler] gelecek.”