n:
3
X
r?
Yukarıdaki periyodik cetvelde yerleri gösterilen X,
Y, Z, K, L ve M elementleri ile ilgili aşağıdaki de-
ğerlendirmelerden hangisí yanlıştır?)
A zatomu bileşiklernde birden fazla pozitif deģərik
alabilir.
Yile K’nin olyşturacağ(kararlı bileşiğin formülü
ak’di.
eX bileşiklerinde-1 değelik alabilir.
B Lnin hidrojel bileşiğinin asitlik karakteri
M’ninkikden yüksektir.
Et, bileşiklerinde sadece1 değerlik alır.
Periyodik Özellikler ve Halojen Asitlerinin Kuvveti
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Periyodik sistemde 7A grubu (halojenler) hidrojenli bileşiklerinin (\text{HX}) asitlik kuvveti, grupta yukarıdan aşağıya doğru inildikçe atom yarıçapının büyümesi ve hidrojenin daha kolay iyonlaşması nedeniyle artar (\text{HI} > \text{HBr} > \text{HCl} > \text{HF}).
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Periyodik tablodaki konumlarına göre elementleri tanımlayalım:
- X: 1. periyot 1A grubu \rightarrow Hidrojen (\text{H})
- Y: 4. periyot 1A grubu \rightarrow Potasyum (\text{K} benzeri bir alkali metal)
- Z: 4. periyot B grubu \rightarrow Geçiş metali (d bloku)
- K: 3. periyot 5A grubu \rightarrow Fosfor (\text{P}) ametali
- L: 2. periyot 7A grubu \rightarrow Flor (\text{F}) halojeni
- M: 3. periyot 7A grubu \rightarrow Klor (\text{Cl}) halojeni
Önermelerin doğruluğunu inceleyelim:
- A) Doğru: Z bir geçiş metalidir; geçiş metalleri bileşiklerinde genellikle birden fazla pozitif yükseltgenme basamağı alabilir.
- B) Doğru: Y alkali metali +1 (Y^+), K ametali ise metallerle yaptığı kararlı iyonik bileşiklerde oktet kuralı gereği -3 (K^{3-}) değerlik alır; çaprazlama sonucu kararlı bileşik Y_3K olur.
- C) Doğru: X hidrojendir; ametallerle +1, aktif metallerle oluşturduğu hidrür bileşiklerinde (örneğin \text{NaH}) -1 değerlik alabilir.
- D) Yanlış: Halojen asitlerinde grupta yukarıdan aşağıya inildikçe bağ kuvveti zayıflar ve asitlik kuvveti artar. Bu nedenle 3. periyottaki M’nin hidrojenli bileşiği (\text{HCl} kuvvetli asit), 2. periyottaki L’nin hidrojenli bileşiğinden (\text{HF} zayıf asit) daha kuvvetlidir; L’nin asitlik karakteri daha yüksek değil, daha düşüktür.
- E) Doğru: L elektronegatifliği periyodik cetvelde en yüksek olan Flor (\text{F}) elementidir ve bileşiklerinde istisnasız yalnızca -1 değerlik alır.
CEVAP: D) L’nin hidrojenli bileşiğinin asitlik karakteri M’ninkinden yüksektir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Oksiasitlerde (\text{HClO}_4 > \text{HBrO}_4) elektronegatiflik arttıkça asitlik artarken; halojenlerin oksijensiz hidrojenli asitlerinde (\text{HX}) grupta aşağı inildikçe çap büyüdüğü için \text{H}^+ ayrışması kolaylaşır ve asitlik kuvveti artar (\text{HF} < \text{HCl} < \text{HBr} < \text{HI}). Bu ayrım sınavlarda en çok düşülen çeldiricidir.