Yukarıdaki mRNA zincirinden sentezlenen polipeptitin yapısında en fazla kaç çeşit amino asit bulunur?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
E) 6
Protein Sentezi ve mRNA Kodon Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Protein sentezi (translasyon), mRNA üzerindeki AUG başlama (start) kodonu ile başlar; ribozom durdurucu (stop) kodonlardan birine (UAA, UAG, UGA) ulaştığında sentez biter. Stop kodonlarının amino asit karşılığı yoktur ve bu kodondan sonraki kısımlar okunmaz.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Kodonların Sırasıyla Analizi
Görselde verilen mRNA zincirindeki kodon dizilimi soldan sağa doğru incelenir:
- AUG: Başlama kodonudur; polipeptit sentezini başlatır ve metiyonin amino asidini şifreler (1. amino asit).
- GSG: Bir amino asit şifreler (2. amino asit).
- UUU: Bir amino asit şifreler (3. amino asit).
- UAG: Durdurucu (stop) kodondur. Protein sentezi bu noktada sonlanır; amino asit şifrelemez.
- UAA ve AAU: Sentez UAG kodonunda tamamlandığı için ribozom tarafından okunmaz ve polipeptide dahil edilmez.
Adım 2 — Amino Asit Çeşit Sayısının Hesaplanması
Sentezlenen polipeptit zincirine katılan kodonlar:
\text{AUG} \quad \rightarrow \quad \text{GSG} \quad \rightarrow \quad \text{UUU}
Bu 3 kodonun her biri birbirinden farklı olduğundan, polipeptit zincirine en fazla 3 çeşit amino asit bağlanabilir.
CEVAP: B) 3 (Polipeptitte en fazla 3 çeşit amino asit yer alır)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Stop kodonları (UAA, UAG, UGA) amino asit şifrelemez ve zincire katılmaz. Sentez ilk stop kodonuna (UAG) gelindiğinde derhal bittiği için sonraki kodonlar translasyona uğramaz.