• f(x) = 9 - 2x
• g(x) = 7x - 4
• h(x) = 5
• p(x) = x^3 + 5
• r(x) = -2x^2
Yukarıdaki fonksiyonlardan kaç tanesi mathbb{R} to mathbb{R} ye artan fonksiyondur?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Fonksiyonlarda Artanlık ve Azalanlık İncelemesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir f(x) fonksiyonunun \mathbb{R} kümesinde artan olması için, her x_1 < x_2 gerçek sayısı için f(x_1) < f(x_2) koşulu sağlanmalıdır.
- Doğrusal fonksiyonlarda (y = mx + n): Eğim m > 0 ise fonksiyon daima artandır.
- Türevlenebilir fonksiyonlarda: Fonksiyonun birinci türevi \forall x \in \mathbb{R} için f'(x) \ge 0 olmalı ve türevi sıfır yapan noktalar işaret değiştirmemelidir.
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
-
1. Fonksiyon: f(x) = 9 - 2x
- Eğim m = -2 < 0 olduğundan bu doğru azalandır.
- Sonuç: Artan değildir (Azalan fonksiyondur).
-
2. Fonksiyon: g(x) = 7x - 4
- Eğim m = 7 > 0 olduğundan bu doğru daima yükselir.
- Sonuç: \mathbb{R} \to \mathbb{R} artandır. (1. artan fonksiyon)
-
3. Fonksiyon: h(x) = 5
- Giriş değeri ne olursa olsun çıktı daima 5 değerini alır.
- Sonuç: Artan değildir (Sabit fonksiyondur).
-
4. Fonksiyon: p(x) = x^3 + 5
- Birinci türevini alırsak: p'(x) = 3x^2 elde edilir.
- x \in \mathbb{R} için 3x^2 \ge 0’dır ve sadece x = 0 noktasında sıfır olur (işaret değiştirmez). Her x_1 < x_2 için x_1^3 + 5 < x_2^3 + 5 şartı sağlanır.
- Sonuç: \mathbb{R} \to \mathbb{R} artandır. (2. artan fonksiyon)
-
5. Fonksiyon: r(x) = -2x^2
- Kolları aşağı doğru olan bir paraboldür.
- (-\infty, 0] aralığında artarken, [0, \infty) aralığında azalandır.
- Sonuç: Tüm \mathbb{R} üzerinde artan değildir.
Verilen fonksiyonlardan yalnızca g(x) ve p(x) olmak üzere 2 tanesi \mathbb{R} \to \mathbb{R} artan fonksiyondur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Artan Fonksiyon: Bağımsız değişken (x) arttıkça bağımlı değişkenin (y) de kesintisiz olarak arttığı fonksiyonlardır.
- Sabit Fonksiyon: Tanım kümesindeki tüm elemanları değer kümesinde tek bir elemana eşleyen fonksiyondur; artan veya azalan sınıfına girmez.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Parabol gibi ikinci dereceden fonksiyonların bir bölgede artan olmasını tüm reel sayılarda artan kabul etmek.
Doğru Yaklaşım: Soruda \mathbb{R} \to \mathbb{R} dendiği için fonksiyonun tüm gerçek sayılar kümesinde daima artış göstermesi zorunludur.
Türev yardımıyla artanlık-azalanlık belirleme konusunda benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
