Yukarıdaki cümlelerde altı çizili fiilimsilerin türünü ve cümledeki işlevini yazınız

Question Answer
1

A) Yağmurda ıslanmış çocuk, kapının önünde titriyordu.
B) Kitap okumak, insanın dünyasını genişletir.
C) Annesini görünce yüzü aydınlandı.
D) Yorgun bir hâlde, uyumayı hiç düşünmedi.
Yukarıdaki cümlelerde altı çizili fiilimsilerin türünü ve cümledeki işlevini yazınız.

Yukarıdaki cümlelerde altı çizili fiilimsilerin türünü ve cümledeki işlevini yazınız.
Yukarıdaki cümlelerde altı çizili fiilimsilerin türünü ve cümledeki işlevini yazınız.800×870 162 KB

2

Fiilimsilerin Türleri ve Cümledeki Görevleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Fiil kök veya gövdelerine belirli eklerin getirilmesiyle türetilen, fiil anlamını korurken cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi (eylemsi) denir. Fiilimsiler aldıkları eklere göre isim-fiil (-ma, -ış, -mak), sıfat-fiil (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş) ve zarf-fiil (-ken, -alı, -esiye, -ince, -ip, -erek…) olmak üzere üçe ayrılır.

:brain: CÜMLELERİN VE FİİLİMSİLERİN ANALİZİ

  • a) Yağmurda ıslanmış çocuk, kapının önünde titriyordu.

    • Fiilimsi Türü: Sıfat-fiil (Ortaç) (-mış eki almıştır).
    • Cümledeki İşlevi: Kendisinden sonra gelen “çocuk” ismini niteleyerek bir sıfat tamlaması oluşturmuştur (“Nasıl çocuk? \rightarrow Yağmurda ıslanmış çocuk”). Cümlede özne grubunun sıfat unsuru olarak görev yapar.

  • b) Kitap okumak, insanın dünyasını genişletir.

    • Fiilimsi Türü: İsim-fiil (Mastar) (-mak eki almıştır).
    • Cümledeki İşlevi: Eylemin adı olarak kullanılmış ve “Kitap okumak” fiilimsi grubuyla cümlenin öznesi görevini üstlenmiştir (“Genişleten ne? \rightarrow Kitap okumak”).

  • c) Annesini görünce yüzü aydınlandı.

    • Fiilimsi Türü: Zarf-fiil (Bağ-fiil / Ulaç) (-ince eki almıştır).
    • Cümledeki İşlevi: Yüklemi zaman bakımından tamamlayarak cümlede zarf tamlayıcısı (zarf tümleci) görevinde kullanılmıştır (“Ne zaman aydınlandı? \rightarrow Annesini görünce”).

  • d) Yorgun bir hâlde, uyumayı hiç düşünmedi.

    • Fiilimsi Türü: İsim-fiil (Mastar) (-ma eki almıştır).
    • Cümledeki İşlevi: İsim çekim eki olan belirtme hâl ekini (-yı) alarak cümlenin belirtili nesnesi olmuştur (“Neyi düşünmedi? \rightarrow Uyumayı”).

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İsim-fiiller isim çekim eklerini (hâl, iyelik) alarak cümlede nesne veya dolaylı tümleç olabilirken; sıfat-fiiller genellikle isimleri niteleyip sıfat tamlaması kurar, zarf-fiiller ise yükleme sorulan “nasıl?” (durum) veya “ne zaman?” (zaman) sorularına cevap verir.