- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?
A) Bu soruyu kim çözmek ister?
B) Günlerdir ödevlerimi bitirmeye çalışıyorum.
C) Az çok demeden ödevimizi yapmalıyız. - Fırat Nehri, Erzincan ilimizden doğup ülkemiz sınırları dışından denize dökülür.
Yukarıdaki cümlede altı çizili sözcüklerin yerine hangileri yazılırsa cümlenin anlamı değişmez?
A) Irmağı kentimizden yurdumuz
B) Irmağı yurdumuzdan şehrimiz
C) Gölü kentimizden yurdumuz - Kır saçlı adam, bize doğru yaklaştı.
Yukarıdaki cümlede altı çizili sözcük hangi seçenekte aynı anlamda kullanılmıştır?
A) Adam, odunları birer bire kırdı.
B) Onun sözleri beni kırdı.
C) Kır atını hızla sürdü.
İlkokul Türkçe Sözcükte Anlam Çözümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçe sözcük bilgisi sorularında; birbirinin karşıtı olan durumları bildiren kelimelere zıt (karşıt) anlamlı, yazılışları farklı ancak anlamları aynı olan kelimelere eş anlamlı (anlamdaş), yazılışları aynı ancak anlamları farklı olan kelimelere ise eş sesli (sesteş) sözcükler denir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
10. Soru: Zıt Anlamlı Sözcükler
- A) Cümlede karşıt anlam ifade eden herhangi bir sözcük çifti yoktur.
- B) “Günlerdir”, “ödevlerimi”, “bitirmeye”, “çalışıyorum” sözcükleri arasında karşıtlık bulunmaz.
- C) Cümledeki “az” ve “çok” sözcükleri birbirinin zıttıdır (karşıt anlamlıdır) ve bir arada kullanılmıştır.
CEVAP (10. Soru): C) Az çok demeden ödevimizi yapmalıyız.
11. Soru: Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler
Cümlede altı çizili kelimelerin yerine aynı anlamı taşıyan eş anlamlıları getirilmelidir:
- Nehir \rightarrow Eş anlamlısı: Irmak (“Nehri” \rightarrow “Irmağı”)
- İl \rightarrow Eş anlamlısı: Kent veya Şehir (“ilimizden” \rightarrow “kentimizden”)
- Ülke \rightarrow Eş anlamlısı: Yurt (“ülkemiz” \rightarrow “yurdumuz”)
Sırasıyla Irmağı - kentimizden - yurdumuz sözcükleri getirildiğinde cümlenin anlamı bozulmaz.
CEVAP (11. Soru): A) Irmağı - kentimizden - yurdumuz
12. Soru: Eş Sesli Sözcükte Anlam İlişkisi
- Öncül cümledeki “kır saç” ifadesinde yer alan “kır” sözcüğü; beyazla siyahın karışmasından oluşan rengi (aklaşmış, kırlaşmış) ifade eder.
- A) “Odunları kırdı” cümlesinde bir nesneyi parçalara ayırmak (eylem) anlamında kullanılmıştır.
- B) “Beni kırdı” cümlesinde gönül kırmak, üzmek (mecaz eylem) anlamında kullanılmıştır.
- C) “Kır at” ifadesindeki “kır” sözcüğü tıpkı “kır saç” ifadesinde olduğu gibi beyaz ve gri karışımı tüy rengini belirtmek için kullanılmıştır. Anlamlar birebir aynıdır.
CEVAP (12. Soru): C) Kır atını hızla sürdü.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Kır” sözcüğü Türkçede üç temel anlama sahiptir: doğa/yeşillik alanı (isim), kırmak eylemi (fiil) ve beyazımsı gri renk (sıfat). Sorularda bu sözcüğün bir renk mi yoksa bir eylem mi belirttiğine mutlaka dikkat edilmelidir.