Örnegin: 13 sayısı asal bir sayı iken 31 sayısı da asal sayıdır. O halde, 13 ve 31 sayıları birer asal sayıdır.
Buna göre bu dikdörtgen kaç eş parçaya ayrılırsa kenar uzunluklarından herhangi biri kesinlikle bir doğal sayı değildir?
A) 7
B) 8
C) 9
D) 10
54. Aşağıdaki şekilde verilen dikdörtgenin kenar uzunlukları santimetre cinsinden birer asal sayıdır.
A) 5
B) 10
C) 15
D) 24
Kriptoloji, sayıların belirli kurallara göre dönüştürülmesiyle şifre oluşturmayı amaçlayan bir bilim dalıdır. Derya da cep telefonu için kendine özel bir şifreleme yöntemi geliştirmiştir.
Aşağıda cep telefonuna şifre oluşturmak isteyen Derya’nın izlediği adımlar verilmiştir.
adım: Once bir sayıyı belirleyip bu sayının asal çarpanlarını bulmuştur.
Örneği: 24 sayısı belirlense asal çarpanları 2^3 \times 3^1 olduğundan 2 ve 3’tür.
adım: Sonra bu asal çarpanların birer fazlasını alarak bu sayılan çarpıyor. (2+1) \times (3+1) = 12
3.
adım: Daha sonra bulduğu sayıyı yine asal çarpanlarına ayırıyor. 12 = 2^2 \times 3^1
4. adım: En son ise once tabanları sonra üsleri yazarak şifre oluşturuyor. 2^2 \times 3^1 → 2 | 3 | 2 | 1
55. Bu şifreleme sistemini inceleyen bir öğrencinin yaptığı aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
A) Şifre oluşturulurken seçilen sayının asal çarpanlarının üsleri kullanılmaktadır.
B) Şifreyi belirleyen sayı, asal çarpanların 1 fazlasının çarpımıyla elde edilmektedir.
C) Oluşturulan şifre, başlangıçta belirlenen sayının asal çarpanlarının toplamı ile elde edilmektedir.
D) Aynı asal çarpanlara sahip tüm sayılar farklı şifre oluşturur.
56. Yukarıda verilenlere göre şifresi 2312 olan bir cep telefon şifresi için Derya aşağıdakilerden hangisi sayıyı belirlemiş olabilir?
A) 35
B) 40
C) 45
D) 63
Elde edilen bu sayının asal çarpanlara ayrılmış hâli:
A = a^x \cdot b^y
Şifre formatı: Önce tabanlar, ardından üsler yan yana yazılır:
\text{Şifre} = [a][b][x][y]
55. Sorunun Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
A Seçeneği: Şifreleme algoritmasının 1. ve 2. adımlarında, seçilen sayının asal çarpanlarının üsleri hesaba katılmaz; yalnızca tabandaki asal çarpanlar kullanılır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
B Seçeneği: Asal çarpanların 1 fazlasının çarpımı şifreyi değil, 2. adımdaki ara sayıyı verir. Şifre en son basamakta oluşturulur. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
C Seçeneği: Şifre, asal çarpanların toplamından değil; 1 fazlalarının çarpımının asal çarpanlara ayrılmasıyla elde edilir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
D Seçeneği: 1. adımda sayının yalnızca asal çarpanları (tabanları) belirlendiğinden, asal çarpanları aynı olan tüm sayılar (örneğin asal çarpanları 2 ve 3 olan 6, 12, 18, 24, 36\dots) 2. adıma aynı çarpanlarla girer ve işlemlerin sonucunda aynı şifreyi üretir. Dolayısıyla bu yorum kesinlikle doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP:D — Aynı asal çarpanlara sahip tüm sayılar aynı şifreyi oluşturur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
56. Sorunun Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Şifreden 3. Adımdaki Sayıyı Bulma
Oluşan şifre 2312 olarak verilmiştir. Şifre kuralına göre ilk iki basamak tabanları (2 ve 3), son iki basamak ise üsleri (1 ve 2) gösterir:
\text{Sayı} = 2^1 \times 3^2 = 2 \times 9 = 18
Adım 2 — 2. Adımdaki Çarpımı Sağlayan Asal Çarpanları Belirleme
Başlangıçta seçilen sayının asal çarpanları p_1 ve p_2 olsun. Kurala göre:
(p_1 + 1) \times (p_2 + 1) = 18
Adım 3 — Seçeneklerin Asal Çarpanlarını İnceleme
A) 35:35 = 5 \times 7
(5 + 1) \times (7 + 1) = 6 \times 8 = 48 \neq 18
B) 40:40 = 2^3 \times 5^1 \rightarrow Asal çarpanları 2 ve 5’tir.