Resimli Soru 05-01-2026 17:15:54
Önemli Noktalar
- İki kategorik değişken (nitel) verisi toplanması gereken sorular, karşılıklı ilişki sorgular.
- Sayısal değişkenin (nicel) veri toplaması gereken sorular farklı analiz gerektirir.
- Soruların sınıflandırılması için değişken türlerinin bilinmesi önemlidir.
Verilen sorulardan, iki kategorik değişken içeren ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi sorgulayan sorular III, IV ve V’tir. Çünkü;
- I. soruda mezuniyet not ortalaması ve staj süresi “nicel” yani sayısal değişkendir.
- II. soruda yaş ve günlük su miktarı yine sayısal değişkendir.
- III. soru “takı aksesuar kullanımı durumu” ile “cinsiyet” iki kategorik değişkendir.
- IV. soru “kitap okuma tercihi” ve “eğitim düzeyi” iki kategorik değişkendir.
- V. soru “yeşil bileklik kullanma durumu” ve “başarı durumu” iki kategorik değişkendir.
Doğru seçenek: C) 3
İçindekiler
- Değişken Türleri ve Kategorik Veriler
- İki Kategorik Değişken Arasındaki İlişki
- Soru Analizi ve Cevaplama
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Değişken Türleri ve Kategorik Veriler
Kategorik değişkenler (nitel değişkenler) sınıflara veya kategorilere ayrılan ve sayısal ölçüm yapılmayan verilerdir. Örneğin, cinsiyet, renk, meslek, eğitim düzeyi gibi.
Sayısal değişkenler (nicel değişkenler) ise ölçülebilen ve sayısal değerler alan değişkenlerdir. Yaş, gelir, not ortalaması gibi.
Araştırmalarda iki kategorik değişken arasındaki ilişkiyi incelemek için çapraz tablo (contingency table) ve ki-kare testi gibi yöntemler kullanılır.
Pro Tip: İki kategorik değişken arasındaki ilişkinin olup olmadığını sormak, cinsiyet ile oyun tercihi gibi karşılaştırmalar bu tür verilerle yapılır.
İki Kategorik Değişken Arasındaki İlişki
İki kategorik değişkenin birlikte dağılımının incelenmesi araştırma sorusu oluşturur:
| Kategorik Değişken 1 | Kategorik Değişken 2 | Ölçüm Yöntemi |
|---|---|---|
| Cinsiyet | Takı/Aksesuar Kullanımı | Çapraz Tablo, Ki-kare testi |
| Eğitim Düzeyi | Kitap Okuma Tercihi | Aynı yöntemler |
| Bileklik Kullanımı | Başarı Durumu | Aynı yöntemler |
Diğer yandan, sayısal değişkenlerle ilişki incelenirken korelasyon, regresyon gibi istatistik teknikleri kullanılır.
Soru Analizi ve Cevaplama
| Soru No | Değişkenler | Kategorik mi? |
|---|---|---|
| I | Mezuniyet Not Ortalaması (Nicel), Staj Süresi (Nicel) | Hayır |
| II | Yaş (Nicel), Günlük Su Miktarı (Nicel) | Hayır |
| III | Takı Aksesuar Kullanımı (Kategorik), Cinsiyet (Kategorik) | Evet |
| IV | Kitap Okuma Tercihi (Kategorik), Eğitim Düzeyi (Kategorik) | Evet |
| V | Yeşil Bileklik Kullanımı (Kategorik), Başarı Durumu (Kategorik) | Evet |
Toplamda 3 soru iki kategorik değişken veri toplama gerektirir.
Özet Tablo
| Soru No | Veri Tipi | İlişki Durumu | Katagorik Veri Gerekir mi? |
|---|---|---|---|
| I | Nicel - Nicel | Evet (sayısal analiz) | Hayır |
| II | Nicel - Nicel | Evet (sayısal analiz) | Hayır |
| III | Kategorik - Kategorik | Evet | Evet |
| IV | Kategorik - Kategorik | Evet | Evet |
| V | Kategorik - Kategorik | Evet | Evet |
Sık Sorulan Sorular
1. Kategorik değişken ve nicel değişken arasındaki fark nedir?
Kategorik değişkenler sınıflandırmalar yaparken nicel değişkenler ölçüm ve sayısal değer verir. Örneğin, cinsiyet kategorik, yaş niceldir.
2. İki kategorik değişken arasındaki ilişki nasıl test edilir?
Çapraz tablo ve ki-kare testi kullanılarak kategorik değişkenler arasındaki ilişki istatistiksel olarak test edilir.
3. Nicel değişkenlerle ilişkiyi test etmek için hangi yöntemler kullanılır?
Korelasyon analizi ve regresyon modelleri en çok tercih edilen yöntemlerdir.
Sonraki Adımlar
Kategorik değişkenler ve ilişki testi konusunu derinlemesine öğrenmek ister misiniz? Ya da nicel-kategorik değişken ilişkisini nasıl test edeceğinizi açıklamamı ister misiniz?
Yukarıda verilen sorulardan kaç tanesi iki kategorik değişkenli veri toplama gerektirir?
Önemli Noktalar
- Kategorik değişken: Belirli sınıflara ayıran, sayısal olmayan veri (ör. cinsiyet, tercih).
- Niceliksel değişken: Sayılarla ölçülen, miktar belirten veri (ör. yaş, süre).
- Sadece her iki değişkeni de kategorik olan sorular sayılır (III, IV ve V).
İçindekiler
1. Doğrudan Cevap
Üç soru (III, IV ve V) iki kategorik değişken içerdiğinden doğru cevap 3’tür.
2. Derinlemesine İnceleme
- I. ve II. sorularda hem mezuniyet not ortalaması/yaş hem de staj süresi/günlük su miktarı niceliksel değişkenlerdir; kategorik-kategorik değildir.
- III. soruda “takı aksesuar kullanımı” ve “cinsiyet”, IV.’te “kitap okuma tercihi” ve “eğitim düzeyi”, V.’te “yeşil bileklik kullanımı” ve “başarı durumu” kategorik veridir.
- Araştırma sorusu iki kategorik değişkene yönelikse, kesikli sayısal değil sınıflandırma (nominal/ordinal) yapılır; bu da çapraz tablo analizine (ki-kare testi vb.) uygundur.
Kategorik vs Niceliksel Karşılaştırma
| Özellik | Kategorik Değişken | Niceliksel Değişken |
|---|---|---|
| Veri Tipi | Sınıflar (örn. cinsiyet, tercih) | Sayısal (örn. yaş, ağırlık) |
| Ölçek | Nominal/Ordinal | Sürekli/Kesikli |
| Analiz Yöntemi | Ki-kare, çapraz tablo | Ortalama, standart sapma, korelasyon |
| Örnek Soru III, IV, V | Evet | Hayır |
3. Özet Tablosu
| Soru No | Değişken 1 | Değişken 2 | İki Kategorik? |
|---|---|---|---|
| I | Mezuniyet not ortalaması (nic.) | Staj süresi (nic.) | Hayır |
| II | Yaş (nic.) | Günlük su miktarı (nic.) | Hayır |
| III | Takı aksesuar kullanımı (kat.) | Cinsiyet (kat.) | Evet |
| IV | Kitap okuma tercihi (kat.) | Eğitim düzeyi (kat.) | Evet |
| V | Yeşil bileklik kullanımı (kat.) | Başarı durumu (kat.) | Evet |
4. SSS
S1: Kategorik ve niceliksel değişken nasıl ayırt edilir?
C1: Sayısal ölçüm gerektiriyorsa niceliksel, sınıflandırma gerektiriyorsa kategoriktir.
S2: İki kategorik değişkenin ilişkisi nasıl incelenir?
C2: Çapraz tablo ve ki-kare testi gibi yöntemlerle analiz edilir.
S3: Ordinal değişken de kategorik midir?
C3: Evet, kategorik içinde “sıralı” (ordinal) alt türüdür.
S4: Niceliksel değişkende sınıflandırma yapılır mı?
C4: Hayır, niceliksel sürekli veya kesikli sayısal analiz gerektirir.
Başka bir YKS TYT sorusu çözmemi ister misiniz? @umuthuseyincan.07
