Olat
Yukarida Dünya’nın Güneş etrafindaki dola-
nimi sirasındaki konumlarından biri gösteril-
miştir. Buna göre Dünya bu konumda iken
güneş 1şınlarının Yengeç ve Oğlak dönence-
sine gelme açıları ile ilgili ne söylenebilir?
Yengeg
Eğik
Dik
Oğlak
A)
Ado
Oobilir
D)
Mevsimlerin Oluşumu ve Dönencelere Güneş Işınlarının Geliş Açısı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya’nın dönme ekseni 23^\circ\ 27' eğiktir. Kuzey Kutup Noktası’nın Güneş’e dönük olduğu 21 Haziran (Yaz Gündönümü) konumunda güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’deki Yengeç Dönencesi’ne dik (90^\circ), Güney Yarım Küre’deki Oğlak Dönencesi’ne ise eğik açıyla gelir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görsel incelendiğinde; Dünya’nın dönme ekseninin üst ucu (Kuzey Kutup Noktası) sağ taraftan gelen güneş ışınlarına doğru yönelmiştir. Bu durum 21 Haziran tarihindeki konumu göstermektedir:
- A) Yengeç: Eğik / Oğlak: Eğik: Ekinoks (21 Mart - 23 Eylül) tarihlerinde güneş ışınları Ekvator’a dik gelirken her iki dönenceye de eğik düşer; ancak şekilde Dünya’nın konumu ekinoksu değil, 21 Haziran gündönümünü göstermektedir.
- B) Yengeç: Eğik / Oğlak: Dik: Bu durum 21 Aralık (Kış Gündönümü) konumunda gerçekleşir; görselde Güney Kutbu değil Kuzey Kutbu Güneş’e yöneliktir.
- C) Yengeç: Dik / Oğlak: Eğik: 21 Haziran konumunda güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’de yer alan Yengeç Dönencesi’ne dik, Güney Yarım Küre’de yer alan Oğlak Dönencesi’ne ise eğik açıyla ulaşır.
- D) Yengeç: Dik / Oğlak: Dik: Güneş ışınları aynı anda her iki dönenceye birden dik açıyla asla düşemez.
CEVAP: C — Yengeç: Dik, Oğlak: Eğik
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Güneş ışınları yıl içinde yalnızca dönenceler arasına (23^\circ\ 27'\text{ K} ile 23^\circ\ 27'\text{ G}) dik açıyla düşebilir. Bir yarım küredeki dönenceye dik düşerken diğer yarım küredeki dönenceye mutlaka eğik açıyla gelir; iki dönenceye aynı anda dik düşmesi fiziksel olarak imkânsızdır.