FEN BÍLİMLERI
7. Bir yük arabasına aynı doğrultuda etki eden dört kuvvet asagida verilmiştir:
20 N
B) Sola doğnu 2N
10 N
Yük arabasının dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olması için arabaya uygulanacak 5. kuvvetin yönü ve
biyüklüğü aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
Sol Sag
C) Sağa doğru4N
D) Sola doğru 4 N
Soru Fotoğrafı:
Yük Arabasının Dengelenmiş Kuvvetlerin Etkisinde Olması İçin Gereken 5. Kuvvet
[KULLANILAN FORMÜL VE KURAL:]
Bir cismin dengelenmiş kuvvetler etkisinde olması için üzerindeki bileşke kuvvetin (R) sıfır olması gerekir (\text{Net Kuvvet} = 0). Bu durumda zıt yönlü kuvvetlerin toplam büyüklükleri birbirine eşit olmalıdır.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Sola Doğru Uygulanan Kuvvetlerin Toplamını Bulma
Görselde yük arabasına sol tarafa doğru iki kuvvet etki etmektedir:
- 20 \text{ N}
- 6 \text{ N}
Toplam Sol Kuvvet: 20 \text{ N} + 6 \text{ N} = 26 \text{ N}
Adım 2 — Sağa Doğru Uygulanan Kuvvetlerin Toplamını Bulma
Görselde yük arabasına sağ tarafa doğru iki kuvvet etki etmektedir:
- 18 \text{ N}
- 10 \text{ N}
Toplam Sağ Kuvvet: 18 \text{ N} + 10 \text{ N} = 28 \text{ N}
Adım 3 — Mevcut Bileşke Kuvveti Hesaplama
Şu anki durumda sağa doğru olan kuvvetler daha büyüktür:
28 \text{ N (Sağ)} - 26 \text{ N (Sol)} = 2 \text{ N (Sağa doğru)}
Adım 4 — Dengelenmiş Kuvvet İçin Gereken 5. Kuvveti Belirleme
Sistemin dengelenmesi için net kuvvetin sıfır olması gerekir. Sağa doğru olan 2 \text{ N}'luk fazlalığı sıfırlamak için tam zıt yönde, yani sola doğru 2 N büyüklüğünde bir kuvvet uygulanmalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] B) Sola doğru 2 N
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Dengelenmiş Kuvvetler
- [Tanım:] Bir cisme etki eden net kuvvetin (bileşke kuvvet) sıfır olması durumudur.
- [Bu problemde:] Toplam sol kuvvetlerin toplam sağ kuvvetlere eşitlenmesi (28 \text{ N} = 28 \text{ N}) sağlanmıştır.
2. Bileşke Kuvvet (R)
- [Tanım:] Birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvettir.
- [Bu problemde:] İlk durumda bileşke kuvvet sağa doğru 2 \text{ N} olduğu için araba dengelenmemişti.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Kuvvetleri Yönüne Bakmadan Toplamak
- [Yanlış:] Tüm sayıları (20+6+18+10) toplayıp bölmek.
- [Doğru:] Aynı yönlüleri kendi içinde toplayıp, zıt yönlüleri birbirinden çıkarmak gerekir.
- [Neden yanlış:] Kuvvet vektörel bir büyüklüktür, yönü hesaba katılmalıdır.
Bileşke kuvveti bulma veya “dengelenmemiş kuvvetler” konusuyla ilgili başka bir örnek çözmemi ister misin?