Soru:
“Dalgalara sahile vuruyor
Ufkta kızla boyanmış gökyüzü
…
Bu dizeler aşağıdakilerden hangisiyle devam ettirilirse diğerlerinden farklı bir söz sanatı kullanılmış olur?”
Cevap:
Öncelikle, soruda verilen dizeler ve devam seçenekleri incelenmelidir. Sorunun amacı, verilen dizelerle devam ettirildiğinde diğerlerinden farklı bir söz sanatı kullanılan seçeneği bulmaktır.
1. Verilen dizeler:
- Dalgalara sahile vuruyor
- Ufkta kızla boyanmış gökyüzü
Bu dizelerde “ufuk” ve “kızıl” kelimeleriyle gökyüzünün kızıl renge boyanması anlatılmış. Burada “kızla boyanmış gökyüzü” ifadesi bir mecazdır (gerçek anlamı dışında, gökyüzünün kızıl renkte olması).
2. Seçeneklerin incelenmesi ve söz sanatları:
| Seçenek | Dize | Kullanılan Söz Sanatı | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Yıldızlar kendini göstermek için / Sabırsızca bekliyor gün batımını | Kişileştirme (Teşhis) | Yıldızlar insan gibi davranıyor, “kendini göstermek” ve “sabırsızca beklemek” insan özellikleri. |
| B | Kumsal neşeli bir çocuk gibi / Bir sonraki güne hazırlanıyor | Benzetme (Teşbih) | Kumsal çocuk gibi neşeli olarak benzetilmiş. |
| C | Denizin benzi atmış, rüzgâr dertli / Hüzünlü bir ezgi eşlik ediyor onlara | Kişileştirme (Teşhis) | Deniz ve rüzgâr insan gibi “dertli” ve “hüzünlü” olarak anlatılmış. |
| D | Bitmiyor söylediği şarkı dalgaların / Deniz dans ediyor işte, durmaksızın | Mecaz (İstiare) | Dalgaların söylediği şarkı ve denizin dans etmesi mecaz anlamda kullanılmış. |
3. Analiz:
- A, C seçeneklerinde kişileştirme (teşhis) vardır.
- B seçeneğinde benzetme (teşbih) vardır.
- D seçeneğinde ise mecaz (istiare) vardır.
Verilen dizelerde zaten mecaz ve kişileştirme kullanılmıştır. Ancak B seçeneği, “kumsal neşeli bir çocuk gibi” ifadesiyle benzetme (teşbih) sanatını kullanır ve diğerlerinden farklıdır.
4. Sonuç:
Doğru cevap B seçeneğidir.
Çünkü B seçeneği, diğer seçeneklerdeki kişileştirme ve mecazlardan farklı olarak benzetme (teşbih) sanatını kullanmaktadır.
Özet Tablosu
| Seçenek | Söz Sanatı | Açıklama | Farklı mı? |
|---|---|---|---|
| A | Kişileştirme | Yıldızlar insan gibi davranıyor | Hayır |
| B | Benzetme | Kumsal çocuk gibi benzetilmiş | Evet |
| C | Kişileştirme | Deniz ve rüzgâr insan gibi | Hayır |
| D | Mecaz (İstiare) | Dalgaların şarkısı, denizin dansı | Hayır |
Özetle, verilen dizelerle devam ettirildiğinde diğerlerinden farklı söz sanatı kullanan seçenek B’dir.
Soru:
“Dalgalar sahile vuruyor
Ufukta kızılına boyanmış gökyüzü
…
Bu dizeler aşağıdakilerden hangisiyle devam ettirilirse diğerlerinden farklı bir söz sanatı kullanılmış olur?”
Cevap:
Bu soruda amaç, devamındaki dört seçenekte hangi söz sanatlarının kullanıldığını bulmak ve diğer üçünden farklı olanı işaretlemektir. İnceleyelim:
| Seçenek | Devamının Dizesi | Kullanılan Söz Sanatı |
|---|---|---|
| A | “Yıldızlar kendini göstermek için sabırsızca bekliyor gün batımını” | Kişileştirme (teşhis) |
| B | “Kumsal neşeli bir çocuk gibi bir sonraki güne hazırlanıyor” | Benzetme (benzerlik) |
| C | “Denizin benzi atmış, rüzgar dertli Hüzünlü bir ezgi eşlik ediyor onlara” |
Kişileştirme (teşhis) |
| D | “Bitmiyor söylediği şarkı dalgaların Deniz dans ediyor işte, durmaksızın” |
Kişileştirme (teşhis) |
- Seçenek A, C ve D’de “yıldızlar sabırsızca bekliyor”, “rüzgar dertli”, “deniz dans ediyor” benzeri ifadelerle cansız varlıklara insanî özellikler (duygu, hareket) aktarıldığı için kişileştirme (teşhis) söz sanatı vardır.
- Oysa Seçenek B’de “kumsal neşeli bir çocuk gibi” ifadesi, bir varlığı başka bir varlığa benzettiğinden benzetme (teşhir değil, karşılaştırmalı benzetme) söz sanatı kullanılmıştır.
Dolayısıyla diğer üçünden farklı söz sanatı içeren doğru seçenek B’dir.
