yonlarla beslenen ova, bugün nesli tükenen birçok canlıya ve nadas uygulamasını bilmeyen toplumlara, binlerce yıl ev sahipliği yapmıştır. (IV) Çatalhöyüklülerin bu topraklarda buğday, arpa, mercimek üretmesi; bolluk ve bereket içinde yaşamalarını sağlamıştır.
Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) II. cümlede, Çarşamba Çayı ile Nil Nehri arasında ovayı sulama konusunda benzerlik kurulmaktadır.
C) III. cümlede, çok eski devirlerde tarımdan anlamayan uygarlıkların ve farklı canlı türlerinin Konya Ovası’nda yaşadığı…
Paragrafta Cümle Düzeyinde Anlam ve Yorumlama
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta anlam sorularında metindeki ifadelerin birebir sınırlarına bağlı kalınmalıdır. Parçada geçen özel bir tarım tekniğinin (nadas) bilinmemesi durumu, o toplumların genel olarak “tarımdan anlamadığı” şeklinde genellenemez ve yorumlanamaz.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde yer alan numaralanmış ifadeler incelendiğinde:
- A) Parçanın I. cümlesinde Çarşamba Çayı ile Nil Nehri arasında coğrafi ve yapısal bir benzerlik tespiti yapıldığı belirtildiğinden bu yargı metinle örtüşür.
- B) Parçanın II. cümlesinde iki nehrin havzalarını ve ovalarını beslemesi/sulamasındaki ortak işlev vurgulandığından söylenebilir.
- C) III. cümlede geçen “nadas uygulamasını bilmeyen toplumlara” ifadesi, bu uygarlıkların “tarımdan anlamadığı” anlamına gelmez. Nadas; toprağı dinlendirerek nem ve mineral depolamasını sağlamak amacıyla bir yıl boş bırakma yöntemidir. Nadas yöntemini bilmemek ya da uygulamamak tarım yapılmadığını göstermez; nitekim IV. cümlede Çatalhöyüklülerin bu topraklarda arpa, buğday ve mercimek üreterek gelişmiş bir tarım faaliyeti yürüttükleri açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla bu yargı söylenemez.
CEVAP: C — III. cümlede, çok eski devirlerde tarımdan anlamayan uygarlıkların ve farklı canlı türlerinin Konya Ovası’nda yaşadığı…
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf sorularında özel bir yöntemi veya kavramı (burada nadas) ifade eden sözcükler, seçeneklerde “hiç tarım yapmamak / tarımdan anlamamak” gibi aşırı kapsayıcı veya olumsuz kavramlarla değiştirilerek güçlü çeldirici üretilir. Metindeki kelime sınırlarının dışına çıkılmamalıdır.