- TBMM açılıncaya kadar, Anadolu’daki ulusal hareketi
yöneten kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri
B) Kuva-i Milliye birlikleri
C Erzurum’da seçilen Temsil Heyeti
D) Osmanlı Mebuslar Meclisi
E) Sivas’ ta seçilen Temsil Heyeti
TBMM Açılıncaya Kadar Ulusal Hareketi Yöneten Kuruluş
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi (Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri)
Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri, işgallere karşı bölgesel direniş göstermek amacıyla kurulan yerel teşkilatlardır. Sivas Kongresi’nde tek çatı altında birleştirilmiş olsalar da tüm hareketi tek bir yürütme organı olarak sevk ve idare eden kurum cemiyetlerin kendisi değil, onların seçtiği heyettir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi (Kuva-i Milliye birlikleri)
Kuva-i Milliye birlikleri, düzenli ordu kurulana kadar halkın oluşturduğu silahlı direniş ve gerilla birlikleridir. Askerî bir mücadele gücüdür; siyasi ve idari bir yönetim kuruluşu değildir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi (Erzurum’da seçilen Temsil Heyeti)
Erzurum Kongresi’nde oluşturulan 9 kişilik Temsil Heyeti, tüzüğü gereği sadece Doğu Anadolu illerini (“Şarki Anadolu”) temsil etmekteydi. Ulusal çapta tüm yurdu temsil etme yetkisi henüz yoktu. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi (Osmanlı Mebuslar Meclisi)
Osmanlı Mebuslar Meclisi, İstanbul’da toplanan ve Misak-ı Millî kararlarını kabul eden Osmanlı parlamentosudur. İstanbul’un işgalinden sonra kapatılmıştır; Anadolu’daki ulusal hareketi fiilen yöneten teşkilat değildir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi (Sivas’ta seçilen Temsil Heyeti)
Sivas Kongresi’nde (4–11 Eylül 1919) bütün cemiyetler “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirilmiş ve Temsil Heyeti’nin üye sayısı artırılarak “Temsil Heyeti bütün vatanı temsil eder” kararı alınmıştır. Mustafa Kemal Paşa başkanlığındaki bu heyet, bir hükümet gibi çalışarak yürütme yetkisini kullanmış ve 23 Nisan 1920’de TBMM açılıncaya kadar Milli Mücadele’yi ulusal çapta fiilen yönetmiştir. TBMM’nin açılmasıyla birlikte görevi resmen sona ermiştir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri — Bölgesel sivil direniş örgütleridir, tek başına merkezi yönetim organı değildir.
B. Kuva-i Milliye birlikleri — Silahlı halk direniş gücüdür, siyasi/idari yürütme organı değildir.
C. Erzurum’da seçilen Temsil Heyeti — Yalnızca Doğu Anadolu illerini temsil etme yetkisine sahipti.
D. Osmanlı Mebuslar Meclisi — İstanbul hükümetine bağlı resmi yasama organıdır.
E. Sivas’ta seçilen Temsil Heyeti — Tüm yurdu temsil yetkisi kazanmış ve TBMM açılana kadar yürütme gücünü elinde bulundurmuştur.
Adım 7 — Son Doğrulama
Temsil Heyeti’nin ulusallaşması Sivas Kongresi ile gerçekleşmiş, Ankara’ya geçerek mücadeleyi organize etmiş ve görevini TBMM’ye devretmiştir. Dolayısıyla ulusal hareketi yöneten en üst kuruluş Sivas’ta genişletilen Temsil Heyeti’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Sivas’ta seçilen Temsil Heyeti
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temsil Heyeti’nin ilk kez yürütme yetkisini kullandığı olay (Ali Fuat Paşa’nın Batı Cephesi Komutanlığı’na atanması) ve Amasya Protokolü ile olan ilişkisini de detaylandırmamı ister misiniz?