60 m
Bir alana yandaki gibi kenar uzun-
lukları tam sayı olan eşit genişlikte
aralarında boşluk kalmayacak şekil-
de araba park yerleri yapılması
planlanmaktadır. Üstteki yola yan-
daki gibi çift yönlü, alttaki yola tek
yönlü otopark yapılacaktır. Parkların
genişlikleri metre cinsinden tam sa-
yidır.
nscetickyetleu
Yolların uzunlukları şekil üzerinde gösterildiğine göre üst yolda yapılacak araba park sayısı ile alt
A) 7
B) 10
c) 14
D) 24
Üst ve Alt Yollarda Yapılacak Araba Park Sayısı Farkının En Az Kaç Olacağı Problemi
Kullanılan Kural: Araba park yerlerinin genişlikleri tam sayı ve yolların uzunlukları verildiğinde, bu yollar boyunda tam olarak yerleştirilebilecek en büyük tam sayı bölme ebatını (yani park yeri genişliğini) bulmak için ekok (en küçük ortak kat) ve ebob (en büyük ortak bölen) bilgilerinden faydalanacağız.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Problemin Anlaşılması
Üst yol uzunluğu = 102 m
Alt yol uzunluğu = 60 m
Park genişliği tamsayı ve her iki yolda da aynı olacak.
Aralar boşluk kalmayacak şekilde park yerleri yapılacak.
Üst yol için: çift yönlü park, yani her uzunlukta 2 sıra park yeri olabilir.
Alt yol için: tek yönlü park, yani sadece 1 sıra park yeri var.
Ama soru metninde farklılık farkının “en az” olması isteniyor.
Adım 2 — Ortak Park Genişliğinin Belirlenmesi
Park genişliği, üst ve alt yol uzunluklarının bölenlerinden biri olmalı. Çünkü her iki yol da eşit park genişliği ile doldurulacak.
O halde, park genişliği 102 m ve 60 m’nin ortak böleni olmalıdır. Yani ebob(102, 60) park genişliğinin en büyük değeri olabilir.
60 sayısının bölenleri: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60
Ortak bölenler: 1, 2, 3, 6
En büyüğü: 6
Yani ortak park genişliğinin maksimum değeri 6 m olabilir.
Adım 3 — Park Yerlerinin Sayılarının Hesaplanması
Üst yol: çift yönlü, iki sıra park yeri
Üst yoldaki park genişliği = 6 m
Park sayısı = (Toplam uzunluk / park genişliği) × sıra sayısı
Üst yol park sayısı = (102 ÷ 6) × 2 = 17 × 2 = 34
Alt yol: tek yönlü, bir sıra park yeri
Alt yol park sayısı = (60 ÷ 6) × 1 = 10 × 1 = 10
Adım 4 — Farkın Hesaplanması
Fark = |üst yol park sayısı - alt yol park sayısı| = |34 - 10| = 24
Adım 5 — Daha Küçük Fark Bulmaya Çalışmak
Park genişliğini ebob’un küçüğüne (örneğin 3 veya 2) düşürerek deneme yapılabilir.
Park genişliği = 3 m
Üst yol: (102 ÷ 3) × 2 = 34 × 2 = 68
Alt yol: (60 ÷ 3) × 1 = 20 × 1 = 20
Fark = 48 (daha büyük, istemiyoruz)
Park genişliği = 2 m
Üst yol: (102 ÷ 2) × 2 = 51 × 2 = 102
Alt yol: (60 ÷ 2) × 1 = 30 × 1 = 30
Fark = 72 (çook büyük)
Park genişliği = 1 m
Üst yol: (102 ÷ 1) × 2 = 102 × 2 = 204
Alt yol: (60 ÷ 1) × 1 = 60 × 1 = 60
Fark = 144 (çok daha büyük)
Park genişliği = 17 m (üst yol bölenlerinden biri ama alt yolun böleni değil, boşa çıkar)
Park genişliği = 10 m (alt yol böleni ama üst yol değil)
Sonuç olarak, en az fark ebob’un park genişliği seçildiği durumda olur: 24
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP: D şıkkı — 24
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Ebob (En Büyük Ortak Bölen): İki sayının ortak bölenleri içindeki en büyüğü. Ortak bölünebilme sağlamak için kullanılır.
Çift ve Tek Yönlü Park Yerleri: Çift yönlü parkta alan iki sıra park yeridir, tek yönlü parkta bir satırdır.
Sık Yapılan Hatalar:
Ortak bölmeyen park genişliği seçmek
Yanlış: Yolların uzunluğunu direkt birbirinden çıkarmak.
Doğru: Park genişliği için yolların ortak bölenleri aranmalı.
Neden yanlış: Tam sayı park genişliği olmazsa park yerleri arası boşluk kalır veya parklar taşar.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Yolların uzunlukları şekil üzerinde gösterildiğine göre üst yolda yapılacak araba park sayısı ile alt yolda yapılacak araba park yeri sayısı arasındaki fark en az kaç olur?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Park genişliği w bir tam sayı olmalı ve w her iki yolun uzunluğunu da tam bölmelidir (yani w ortak bölen olmalıdır).
Üst yol için toplam park sayısı 2\cdot\frac{102}{w} (çift yönlü, iki tarafta), alt yol için toplam park sayısı \frac{60}{w} (tek yönlü, bir tarafta).
Fark: \left|2\cdot\frac{102}{w}-\frac{60}{w}\right|=\frac{144}{w}. Farkı en az yapmak için w mümkün olan en büyük ortak bölen (EBOB) olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Uzunlukların asal çarpanları ve EBOB
Birinci sayı:
102 = 2 \times 51
51 = 3 \times 17
102 = 2 \times 3 \times 17
İkinci sayı:
60 = 2 \times 30
30 = 2 \times 15
15 = 3 \times 5
60 = 2 \times 2 \times 3 \times 5
Ortak çarpanlar: 2 ve 3
\gcd(102,60) = 2 \times 3 = 6
Adım 2 — Fark ifadesi ve en küçük fark için w seçimi
Fark genel olarak:
\text{Fark} = \frac{144}{w}
Farkı en az yapmak için w en büyük ortak bölen olmalıdır:
w = 6
Adım 3 — Seçilen w ile park sayıları hesaplama
Üst yol için:
\frac{102}{6} = 17
2 \times 17 = 34
Alt yol için:
\frac{60}{6} = 10
Farkın hesaplanması:
34 - 10 = 24
CEVAP: 24 (D şıkkı)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ TEMEL KAVRAMLAR:
EBOB (en büyük ortak bölen)
Tanım: İki sayıyı tam bölen en büyük pozitif tam sayı.
Bu problemde: Park genişliği w her iki uzunluğu da tam bölmeli; en büyük ortak bölen en büyük mümkün w’dir.
Bölünebilirlik ve orantı
Tanım: Bir uzunluğun, park genişliğine bölünmesi park sayısını verir.
Bu problemde: Üst yol için iki taraf olduğu için sayı iki ile çarpılır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Ortak bölen yerine yalnızca bir yolun böleni alınması
Yanlış: Sadece 102’nin bölenini veya sadece 60’ın bölenini kullanmak.
Doğru: Her iki yolu da tam bölen ortak bölenler kullanılmalı.
Neden yanlış: Böylece diğer yolda artık kalır.
Düzeltme: Ortak bölenleri (EBOB) bulunuz.
Üst yol için tek taraflı sayma
Yanlış: Üst yol park sayısını \frac{102}{w} olarak almak.
Doğru: Üst yol çift yönlü olduğundan 2\cdot\frac{102}{w} alınmalı.
Neden yanlış: Görselde iki tarafta park gösterilmiş.
Düzeltme: Görsele dikkat edilip iki taraf sayılmalı.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?