- I. En kısa kroki, en uzun rapordan fazla bilgi verir.
II. Yoksulun çok şeyi, cimrinin her şeyi eksiktir.
III. Başkalarının kusurunu görmekten zevk alanlar, en çok kusurlu olanlar dır.
IV. Fakir insan, mali az olan değil, arzusu çok olandır.
V. Başkalarının keyfine göre yaşamak, sefaletlerin en büyüğüdür.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Cümlelerdeki Yazım Yanlışının Tespiti
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Cümlenin Analizi (A Seçeneği)
- “En kısa kroki, en uzun rapordan fazla bilgi verir.”
- Bu cümlede yer alan kroki ve rapor gibi sözcüklerin yazımı ve eklerin kullanımı Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına tamamen uygundur. Yazım yanlışı yoktur.
Adım 2 — II. Cümlenin Analizi (B Seçeneği)
- “Yoksulun çok şeyi, cimrinin her şeyi eksiktir.”
- Türkçede “şey” sözcüğü daima kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır (çok şeyi, her şeyi). Cümlede bu kurala uyulmuştur, herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır.
Adım 3 — III. Cümlenin Analizi (C Seçeneği)
- “Başkalarının kusurunu görmekten zevk alanlar, en çok kusurlu olanlardır.”
- Cümledeki sözcükler ve ek fiil eki (olanlardır) doğru yazılmıştır. Yazım yanlışı yoktur.
Adım 4 — IV. Cümlenin Analizi (D Seçeneği)
- “Fakir insan, malı az olan değil, arzusu çok olandır.”
- Cümlede yer alan sözcüklerde ya da eklerde herhangi bir yazım kuralı ihlali bulunmamaktadır.
Adım 5 — V. Cümlenin Analizi (E Seçeneği)
- “Başkalarının keyifine göre yaşamak, sefaletlerin en büyüğüdür.”
- İki heceli bazı sözcükler (akıl, boyun, keyif vb.) ünlüyle başlayan bir ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlü düşer (ünlü düşmesi). Bu kurala uyulmaması yazım yanlışı sayılır.
- keyif sözcüğü ünlüyle başlayan ek aldığında “keyfine” şeklinde yazılmalıdır; cümlede “keyifine” yazılarak ünlü düşmesi kuralı ihlal edilmiştir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I — Yazım yanlışı bulunmamaktadır.
B. II — “Şey” sözcükleri kurala uygun olarak ayrı yazılmıştır.
C. III — Sözcüklerin yazımı ve ekler doğrudur.
D. IV — Cümle yazım kurallarına uygundur.
E. V — “keyifine” yerine “keyfine” yazılması gerektiğinden yazım yanlışı vardır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Türkçede ses olaylarına (özellikle ünlü düşmesi ve ünsüz benzeşmesi kurallarına) uyulmaması doğrudan yazım yanlışı oluşturur. V numaralı cümlede ünlü düşmesi gösterilmediği için doğru yanıt E seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Ünlü düşmesi kuralının geçerli olduğu ve sınavlarda sıkça sorulan diğer özel sözcüklerle ilgili bir pekiştirme listesi hazırlamamı ister misin?