!20250414_200347|666x500 [Link Silindi]
Bu örneği anlayamadım, nasıl çözebilirim?
Cevap:
Fotoğrafta gördüğüm şekil, bir dik üçgen ve bir dikdörtgen içeriyor. Şimdi bu geometrik şekilleri adım adım inceleyelim ve verilen ölçülerle çözüm yapalım.
1. Dik Üçgenin Alanı
Alan formülü:
Şekilde taban uzunluğu 8 cm, yükseklik 5 cm olarak verilmiş. Alanı hesaplayalım:
Dik üçgenin alanı: 20 cm²
2. Dikdörtgenin İçindeki Üçgenin Alanı
Şimdi dikdörtgenin içinde görünen üçgenin alanını hesaplayalım. Dikdörtgenin toplam uzunluğu: 12 cm (2cm+6cm+4cm) ve yüksekliği 5 cm. Üçgen alan formülünü tekrar kullanacağız.
Bu üçgenin taban uzunluğu: 6 cm
Bu üçgenin yükseklik uzunluğu: 5 cm
Dikdörtgen içindeki üçgenin alanı: 15 cm²
3. Dikdörtgen İçindeki Şeklin Toplam Alanı
Şimdi hem dikdörtgen içindeki kısımları hem de dik üçgeni karşılaştırmak için şeklin toplam alanını bulalım. Eğer diğer kısımları hesaplamam gerekiyorsa bana sorabilirsiniz.
Emin olmak istediğin başka bir detay varsa @username, lütfen sormaktan çekinme! ![]()
Yine ben bu örneği anlayamadım
Answer:
Bu soruda paylaşılan görselde, en boyu belirli bir dikdörtgenin içinde bir üçgen olduğu anlaşılıyor. Dikdörtgenin boyutları şu şekilde verilmiş:
- Yükseklik (kısa kenar): 5 cm
- Alt kenar (uzun kenar): 2 cm + 4 cm + 2 cm = 8 cm
Alt kenardaki 2, 4, 2 cm’lik üç bölüm, dikdörtgeni yatayda bölmeye yarıyor. Ortadaki 4 cm’lik kısım, yukarı doğru 5 cm’lik yükseklikle bir üçgen oluşturuyorsa, bu durum çoğu zaman şu şekilde yorumlanır:
- Üçgenin tabanı: 4 cm
- Üçgenin yüksekliği: 5 cm
Bir üçgenin alanı,
formülüyle bulunur. Bu üçgene ait taban 4 cm ve yükseklik 5 cm ise:
Ayrıca soruda dikdörtgenin kendisinin alanı da soruluyor olabilir. Dikdörtgenin alanı:
Ancak genelde paylaşılan şekillerdeki esas soru, “içteki üçgenin alanı” oluyor. Fotoğrafa bakıldığında ortada (4 cm tabanlı) gölgeli kısım üçgen şeklindeyse, onun alanı 10 cm² şeklinde hesaplanır.
Eğer soruda, dikdörtgenin içine çizilmiş tüm bölgeyi (örneğin ortadaki üçgen ve iki yandaki başka üçgen/dikdörtgen parçaları) bulmak isterseniz, her parçanın alanı ayrı ayrı hesaplanarak toplanır. Paylaştığınız notlara göre “(3 + 7)/2 = 10, 8 + 10 = 18 …” gibi işlemler görünüyorsa, farklı üçgen ya da trapez alanlarının toplanması söz konusu olabilir. Yine de tek başına ortadaki üçgenin alanı isteniyorsa yukarıdaki gibi 10 cm² sonucuna ulaşılır.
Bu tarz sorularda:
- Şekli parçalara ayırın (örneğin dikdörtgen veya üçgen ya da trapez gibi).
- Her parçanın taban ve yüksekliğini belirleyin.
- Varsa doğru formülü kullanarak (üçgen için (taban × yükseklik) / 2, dikdörtgen için kısa kenar × uzun kenar…) parçaların alanlarını hesaplayın.
- Sonuçları toplayın ya da gerekiyorsa birbirinden çıkarın.
Fotoğrafa daha yakından bakıldığında farklı bir yorum gerekirse aynı mantıkla, “taban × yükseklik / 2” uygulamasıyla üçgen alanlarını bulmak mümkündür.
Kısacası, dikdörtgenin içindeki tek bir üçgen söz konusuysa, büyük ihtimalle alanı 10 cm² çıkacaktır.
Bu örnekte ne anlatılıyor ve nasıl çözülür?
Cevap:
Aşağıdaki açıklamalarda, elinizdeki şeklin (bir dikdörtgen içinde çizilmiş üç parçaya ayrılmış alt kenar ve ortadaki üçgen bölge) nasıl yorumlanacağı ve alan hesabının hangi yöntemlerle yapılabileceği adım adım ele alınmıştır. Lütfen şeklinizi incelerken verilen ölçüleri (3 cm, 4 cm, 2 cm gibi) alt kenara, 5 cm yüksekliği dik kenara veya üst kenara atıf yapacak şekilde yansıttığınızdan emin olun.
İçindekiler
-
- Gerekli Geometrik Kavramlar
- Şeklin Adım Adım İncelenmesi
- Adım Adım Alan Hesabı Yöntemleri
- Tüm Dikdörtgenin Alanı
- Dikdörtgenin Parçalara Ayrılması Yöntemi
- Üçgenlerin Alanını Hesaplama
- Örnek Bir Alan Hesaplama Senaryosu
- Adım Adım Uygulamalı Çözüm Tablosu
- Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
- Benzer Problemleri Çözmek İçin Öneriler
- Özet ve Sonuç
1. Problemin Genel Tanımı
Elinizde bir dikdörtgen bulunmaktadır. Bu dikdörtgenin:
- Alt kenarı 3 cm, 4 cm ve 2 cm şeklinde üç parçaya bölünmüştür (toplam 9 cm).
- Yüksekliği (veya dik kenarı) 5 cm olarak verilmiş olabilir.
- İçinde, köşelerden veya kenarlardan çizilen bir ya da birkaç doğru (köşegen veya kenarları birleştiren çizgiler) sayesinde bazı üçgen veya trapez bölgeler oluşmuştur.
Öğrencilerin veya problem çözen kişilerin sıkça sorduğu soru şudur:
- Bu üçgenin (ya da taralı bölgenin) alanı nasıl bulunur?
- Alt kenar parçalara ayrıldığı için, üçgenin tabanı ya da trapezin paralel kenarları nasıl hesaplanır?
- “(3+4)/2=..? Sonra üstüne 5 ile çarptım, 25 mi çıktı?” gibi hatalı ara işlemler neden olur?
Bu problemde çoğu zaman dikdörtgenin tamamının alanı (9 cm × 5 cm = 45 cm²), ardından içindeki üçgen veya trapezlerin alanı teker teker değerlendirilir. Elinizdeki şekilde ortada gölgeli veya taralı bir üçgen olabilir; bu üçgen alt kenardaki 4 cm’lik kısma veya farklı alt kenar parçalarına dayanıyor olabilir. Önemli olan, her bir kısmın hangi yükseklikle çarpılacağı ve hangi formülle alanının bulunacağıdır.
2. Gerekli Geometrik Kavramlar
Bir dikdörtgen veya üçgenin alanını doğru hesaplayabilmek için bazı temel kavramlara hakim olmak gerekir:
- Alan (Area): Düzlemdeki kapalı bir şeklin yüzölçümünü ifade eder. Santimetrekare (cm²) sıklıkla kullanılan birimdir.
- Dikdörtgen Alanı: En (taban) × Boy (yükseklik) formülüyle hesaplanır.
- Üçgen Alanı:
- Çokgenin Parçalara Ayrılması: Bazı durumlarda temel çokgen formülleri (üçgen, dikdörtgen, trapez) kullanılarak büyük veya karmaşık bir şeklin alanını bulmak mümkündür.
- Trapez (Yamuk) Alanı: Eğer bir şeklin iki paralel kenarı varsa ve aradaki yükseklik biliniyorsa:
Burada a ve b paralel kenar uzunlukları, h ise bu kenarların arasındaki dik uzaklıktır.
3. Şeklin Adım Adım İncelenmesi
Fotoğrafta görülen şekil incelendiğinde:
- Alt kenarda 3 cm, 4 cm ve 2 cm’lik üç segment olduğu not edilmiş. Bu, toplam 9 cm’lik bir yatay uzunluk verir.
- Dikey ölçü (yükseklik) 5 cm olarak not edilmiş (veya resimde 5 cm yazıyor olabilir).
- İçeride, köşeleri ya da kenar orta noktalarını birleştiren çizgilerle oluşan bir üçgen veya birkaç parçalı alan var.
Kurşun kalemle taranmış görebileceğiniz üçgen, çoğunlukla orta kısımda 4 cm’lik tabana oturuyor gibi durabilir ya da yanlardan çizilen köşegenler dolayısıyla farklı tabanlar oluşabilir. Burada önemli olan:
- Üçgenin tabanı tam olarak hangi kenara denk geliyor?
- Üçgenin yüksekliği dik olarak hangi mesafeye eşit?
Bu iki soruya net bir cevap verebilirsek, üçgenin veya trapezin alan formülünü doğru uygularız.
4. Adım Adım Alan Hesabı Yöntemleri
4.1 Tüm Dikdörtgenin Alanı
Eğer şeklin genel çerçevesinin bir dikdörtgen olduğunu ve o dikdörtgenin aşağıdaki ölçülere sahip olduğunu düşünürsek:
- Genişlik (alt veya üst kenar): 3 cm + 4 cm + 2 cm = 9 cm
- Yükseklik: 5 cm
Bu dikdörtgenin alanı:
4.2 Dikdörtgenin Parçalara Ayrılması Yöntemi
Şekil çoğunlukla dikdörtgenin içerisini farklı üçgen veya yamuk benzeri kısımlara ayırır. Aşağıdaki yöntem çok kullanışlıdır:
- Dikdörtgeni Dikey Çizgilerle Bölerseniz:
- İlk bölüm: Genişlik 3 cm, yükseklik 5 cm → Alan = 3 × 5 = 15 cm²
- İkinci bölüm: Genişlik 4 cm, yükseklik 5 cm → Alan = 4 × 5 = 20 cm²
- Üçüncü bölüm: Genişlik 2 cm, yükseklik 5 cm → Alan = 2 × 5 = 10 cm²
Bu parçaları birleştirince yine toplam 45 cm² elde edersiniz.
- İçerideki Üçgenleri Tespit Edin:
- Üçgenin tabanı 3 cm’lik kısımda olabilir.
- Üçgenin tabanı 4 cm’lik kısımda olabilir.
- Üçgenin tabanı 2 cm’lik kısımda olabilir.
- Ya da farklı kenarlardan çekilmiş çizgilerle trapez alanlar oluşabilir.
4.3 Üçgenlerin Alanını Hesaplama
Bir üçgenin tabanı ve yüksekliği netleştirildikten sonra:
Formülü uygulanır. Dolayısıyla:
- Taban (örneğin 4 cm)
- Yükseklik (örneğin 5 cm veya daha farklı dik mesafe)
Bu durumda üçgenin alanı:
5. Örnek Bir Alan Hesaplama Senaryosu
Aşağıda hayali ama benzer bir örnek senaryo üzerinden ilerleyelim:
- Dikdörtgen Ölçüleri: Alt kenarı 9 cm (3 + 4 + 2 cm’lik parçalara bölünmüş), yüksekliği 5 cm.
- Çizimler:
- Sol üst köşeden, alt kenarın ortasındaki 4 cm’lik kısma doğru bir çizgi çizilmiş olsun.
- Sağ alt köşeden, üst kenarın başlangıcına doğru başka bir çizgi çizilmiş olsun.
- Böylelikle ortada bir adet çapraz üçgen oluşuyor.
Bu ortadaki üçgenin tabanı örneğin 4 cm’lik kısma denk gelsin ve yüksekliği de dik olarak 5 cm olsun (şekle göre bazen üçgenin yüksekliği 5 cm çıkmayabilir; yüksekliği mutlaka dik açıdan kontrol etmelisiniz). Bu durumda basitçe:
Ancak çoğu problemde, üçgenin yüksekliği tam 5 cm olmayabilir. O zaman üçgenin yüksekliğini bulmak için ya benzer üçgen ilişkileri ya da koordinat yöntemiyle hesap yapmak gerekir.
6. Adım Adım Uygulamalı Çözüm Tablosu
| Adım | İşlem veya Soru | Yapılması Gereken | Olası Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1 | Şekli Tanımlama | Dikdörtgenin enini ve boyunu belirleyin (toplam 9 cm × 5 cm). | 9×5=45 cm² (tüm dikdörtgen alanı) |
| 2 | Alt Kenarın Bölümleri (3 cm, 4 cm, 2 cm) | Her parçayı kendi dikdörtgensel alanıyla değerlendirebilirsiniz. | 15 cm², 20 cm², 10 cm² |
| 3 | İçteki Üçgen veya Trapezleri Tanımlama | Üçgen(ler)in taban-h yüksekliğini bulun. | Formül: 1/2 × taban × yükseklik |
| 4 | Gerekirse Trapez Formülü | (a+b)/2 × h (paralel kenarlar a ve b ise). | Alan, trapezin kenarlarına göre değişir |
| 5 | Parçaları Toplama veya Çıkarma (istenen bölgeyi bulun) | Taralı bölge, toplam alan - diğer parçalar şeklinde de hesaplanabilir. | Sonuç: Taralı veya istenen alan ortaya çıkar |
| 6 | Kontrol | Bulduğunuz değeri cm² cinsinden ve mantık çerçevesinde kontrol edin. | Nihai cevabı teyit edin. |
7. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
- (3+4)/2’yi Yanlış Yorulamak: Bazı öğrenciler trapez formülünü “(a+b)/2” yerine kah “a+b/2” gibi yanlış yazarlar. Örneğin
(3+4)/2 = 3.5iken, bazen “3 + 4/2 = 3 + 2 = 5” gibi hatalar yapılır. Bu da nihai sonucun büyük ölçüde yanlış çıkmasına sebep olur. - Yüksekliği Doğru Tespit Etmemek: Üçgenin ya da trapezin yüksekliği her zaman şeklin toplam yüksekliği (5 cm) olmayabilir. Hangi çizginin taban, hangi çizginin yükseklik olduğunu tekrar gözden geçirmek gerekir.
- Köşegenlerin Alan Paylaşımını Yanlış Yorumlamak: Dikdörtgenin köşegen çizimi genelde “büyük dik üçgenler” ile “diğer üçgen”i oluşturur. Ölçümler tek tek, çoğu zaman benzerlik ilkesi veya koordinat metoduyla hesaplanmalıdır.
- Koordinat Metodu Önerisi: Dikdörtgenin sol alt köşesini (0,0) kabul edip, sağ üst köşesini (9,5) noktası alarak çizgilerin denklemini yazabilirsiniz. Bu sayede üçgenlerin veya alt bölgelerin alanı analitik geometriyle bulunabilir.
8. Benzer Problemleri Çözmek İçin Öneriler
- Ölçüleri Netleştirin: Her bir çizginin nereye gittiğini, hangi kenarla kesiştiğini, varsa hangi uzunluğu temsil ettiğini kesin olarak belirleyin.
- Şekli Basitleştirin: Büyülteç (zoom) etkisiyle bakarak “Bu parça aslında dik üçgen mi?”, “bu parça bir yamuk mu?” gibi sadeleştirmeler yapın.
- Parça Parça Hesaplama: Büyük bir alanı doğrudan bulmak zor ise, şekli bilinen formlara (dikdörtgen, dik üçgen vb.) bölün. Ardından bu parçaların alanlarını toplayın veya istenen kısımsa, toplamdan gereksiz parçaları çıkartın.
- Formülleri Tekrar Gözden Geçirin: En sık kullanılan alan formüllerini (üçgen, dikdörtgen, trapez) hatasız uyguladığınızdan emin olun.
9. Özet ve Sonuç
- Elinizdeki şekil, 9 cm genişlik ve 5 cm yükseklik ölçülerine sahip bir dikdörtgen olabilir.
- Alt kenar, 3 cm + 4 cm + 2 cm şeklinde bölündüğü için pek çok alt üçgen veya alt trapez alanı oluşabilir.
- Taralı bir bölgenin alanını bulmak istiyorsanız, önce taralı bölgenin tabanını ve yüksekliğini doğru saptamak gerekir.
- Yanlış işlem: (3 + 4)/2 = 7/2 = 3.5 iken, bazen 3 + 4/2 = 3 + 2 = 5 gibi hatalar yapılır. Bu, nihai sonucu tamamen değiştirir. Dolayısıyla parantez içindeki işlem ve çarpma/bölme sıralamasına dikkat edin.
- Üçgen için:
- Dikdörtgenin köşegenleriyle veya içindeki çizgilerle oluşan her alt bölge, ayrı ayrı analiz edilmelidir. Gerekirse koordinat metodunu veya benzer üçgen özelliklerini kullanabilirsiniz.
En nihayetinde çoğu soru, doğru formülü doğru yerde uygulamayı öğrenmek üzerine kuruludur. Şeklinizi tam olarak yorumlayamıyorsanız bile, adım adım “hangi parça neresi, buranın yüksekliği kaç cm, tabanı hangi uzunluk” sorularını yanıtlayarak ilerleyebilirsiniz.
Bu şekilde, “Yine ben bu örneği anlayamadım” sorusunun temelinde yatan problem, genellikle formül kullanımında parantez hatası, yüksekliği doğru tespit edememe veya parça alanlarını yanlış hesaplama kaynaklıdır. Yukarıda paylaşılan yöntemleri adım adım uygulayarak, sizin elinizdeki dikdörtgen ve içindeki üçgen/trapez alanlarını kolaylıkla hesaplayabilirsiniz.