Yıldızların yaşam süreci aşağıdaki şemada verilmiştir.
Sadece bu şema incelenerek aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
A) Ömrünü tamamlayan bütün yıldızlar, kara deliğe dönüşür.
B) Yıldızların ömrü, kütleleri ve sıcaklıklarıyla doğru orantılıdır.
C) Küçük kütleli yıldızlar, yaşamlarının ilerleyen evrelerinde kırmızı deve dönüşür.
Yıldızların Yaşam Döngüsü ve Evrim Evreleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Yıldızların yaşam döngüsü, başlangıçtaki kütlelerine bağlı olarak iki ana koldan ilerler; bulutsudan (nebula) doğan küçük kütleli yıldızlar kırmızı dev ve gezegenimsi bulutsu evrelerinden geçerek beyaz cüceye, büyük kütleli yıldızlar ise kırmızı süperdev ve süpernova patlaması evrelerinden geçerek nötron yıldızı veya kara deliğe dönüşür.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görseldeki şema incelendiğinde bulutsudan doğan yıldızların kütlelerine göre takip ettiği evreler açıkça gösterilmiştir:
- A) Yanlış: Şemaya göre yalnızca büyük kütleli yıldızların bir kısmı süpernova sonrası kara deliğe dönüşür; küçük kütleli yıldızlar beyaz cüceye, bazı büyük kütleli yıldızlar ise nötron yıldızına dönüşür.
- B) Yanlış: Şemada yıldızların sıcaklık değerleri ve yaşam süreleri (ömür uzunlukları) ile ilgili sayısal ya da orantısal bir veri yer almamaktadır.
- C) Doğru: Üst koldaki akış takip edildiğinde “Küçük kütleli yıldız” evresinden sonra gelen okun doğrudan “Kırmızı dev” evresine ulaştığı açıkça görülmektedir.
- D) Yanlış: Büyük kütleli yıldızlar yaşamlarının sonunda süpernova patlaması geçirerek nötron yıldızı veya kara deliğe dönüşür; beyaz cüceye dönüşenler küçük kütleli yıldızlardır.
CEVAP: C) Küçük kütleli yıldızlar, yaşamlarının ilerleyen evrelerinde kırmızı deve dönüşür.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Sadece bu şemaya göre” veya “Yalnızca bu bilgilere göre” tarzı sorularda doğru olsa bile görselde doğrudan yer almayan dış bilgiler (yıldızın ömrü, yüzey sıcaklığı gibi) doğru kabul edilmez; yalnızca okların ve evrelerin gösterdiği doğrudan ilişkiler dikkate alınmalıdır.