1. Koşuk metninin ait olduğu dönemde Türklerin yaşam tarzına dair hangi
çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Gerekçelendirerek yazınız.
2. Türklerin yaşam tarzının koşuk metninde ele alınan konulara etkisi hakkında ne düşünüyorsunuz? Yazınız.
3. Türklerin yaşam tarzını göz önünde bulundurduğunuzda koşuk metninin ait olduğu dönemdeki sözlü ürünlerin
dili hakkında neler söyleyebilirsiniz?
4. Koşuk metninin ait olduğu dönemdeki şiirlerle ilgili hangi özelliklere ulaşabilirsiniz? Yazınız.
Yukarıdaki soruları aşağıdaki 2 metne göre cevaplar mısın(10.sınıf edebiyatı)
1.metin;konuk metni:
Eserek geldi rüzgâr,
Tıpkı tipiye benzer,
Titreşip kapanır halklar,
Kara bulut kükreşir.
Çıktı bulut gürleyerek,
Aktı seller şarlayarak,
Kalakaldı halk şaşırarak,
Şimşek çakar, gök gürleşir.
(…)
Döktü bulut yağmurunu,
Gerip tutuyor ak torunu,
Kırlara bıraktı karını,
Seller akar, şarıldaşır.
Karlar buzlar hep eridi,
Dağların suyu yürüdü,
Mavi bulutlar belirdi,
Kayıklar gibi kımıldaşır.
Yamaç tepe yeşerdi,
Kuru otları aşırdı,
Göl sularını taşırdı,
Sığır boğa böğrüşür.
Yılkı baharda düzelir,
Otları yiyip semiz olur,
Beyler semiz atlar bulur,
Sevinip sürü, ısırışır.
Yaban eşeklerini hep coşturdu,
Keçileri geyikleri birleştirdi,
Yaylaya doğru yöneltip koşturdu,
Hepsi sıra sıra dizilip hoplaşır.
Ay kopup halelendi,
Ak bulut yücelendi,
Üst üste kümelendi,
Saçılıp suyu şarlaşır.
Bütün çiçekler kümelendi,
Çanak yapraklar toplandı,
Düğüm düğüm düğümlendi,
Açılıp yeniden sarılışır.
Yayılıp yeniden sarılışır.
Yağmur yağdı, sular saçıldı,
Yerden türlü çiçek seçildi,
Sanki inci kapları açıldı,
Sandal, misk kokusu yoğruşur.
Bin bir çiçek dizildi,
Tomurcuklar açıldı,
Aylarca yatıp ezildi,
Yerden çıkıp ayrışır.
Birikintiler göllendi,
Dağların başı göründü,
Acunun soluğu ılındı,
Nice çiçekler dizilişir.
Al sarı sırt sırta verir,
Mor yeşil yüz yüze vurur,
Birbirine sarılıp durur,
İnsanlar bakıp şaşırır.
2.metin:
SÖZLÜ KÜLTÜR GELENEĞİ AÇISINDAN TÜRK SAZ ŞİİRİ
Bir toplumun, bir milletin birçok özelliği, dünya görüşü, sanatsal kabiliyeti, yaşam gerekçesi konuştuğu dile yansır. Yıllar sonra bile toplumun veya milletin dille meydana getirdikleri ürünler incelendiğinde tarihi bir vesika olmasa bile o toplumun, milletin yapısı ortaya çıkarılabilir.
(…)
Atlı-göçebe bir hayat yaşayan, avcılık ve akıncılık yaparak hayatlarını sürdüren ve sürekli hareket halinde olan bir milletin edebiyatı da elbette yaşam tarzına uygun olacaktır. (…) bu dönem edebiyatının genel karakteristiği dış güçlerle mücadelelere fazlaca yer vermesi, kahramanlık konularını işlemesi, sürdürülen yaşama uygun olarak gelişmesidir. (…)
“Ozanların yaratıcılığında, tek veya iki telli kopuzun eşliğinde vücut bulan, yayılan, gelişen, zenginleşen Türk sözlü gelenek şiir sanatı, yüzyıllar boyu temâlarını, formlarını, türlerini tekrarlayarak, yeni unsurlar bünyesine katarak, yeni teknikler ve melodik yapılar oluşturarak, kendi içinde mektepler kurarak, temsilciler yetiştirerek, varyantlar ve versiyonlar yaratarak günümüze kadar ulaşmış ve hâlâ da hayatiyetini sürdürmektedir.”