SORU:
Sokak lambası yüksekliği 4,8 m, adam boyu 1,8 m, adamın başlangıçta lambaya uzaklığı 2 m’dir. Adamın gölgesi boyu kendi boyunun iki katı olduğunda lambaya olan uzaklığı kaç metre olur?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Benzer üçgenler ve oranlar kullanılarak gölge uzunluğu bulunur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Gölgelerin benzer üçgenler olduğunu fark et
Sokak lambası ve gölgesi ile adam ve gölgesi aynı ışık kaynağı tarafından oluşturulan benzer üçgenlerdir.
Adım 2 — Başlangıç bilgileri
Lamba yüksekliği h_l = 4.8 m
Adam boyu h_a = 1.8 m
Adamın lambaya olan uzaklığı başlangıçta d = 2 m
Adım 3 — İlk durumda gölge uzunluğu için oran kur
Işık kaynağından yere çizilen gölge üçgeninde:
\frac{h_l}{d + s} = \frac{h_a}{s}
s buradaki gölge uzunluğudur.
Adım 4 — Gölgede s için denklem çözülecek
Ama soru, gölge boyu adamın boyunun 2 katı olmasını istiyor:
s = 2 \times h_a = 2 \times 1.8 = 3.6 \, m
Adım 5 — Uzaklığı bulmak için oranı yeniden yaz
\frac{4.8}{d + s} = \frac{1.8}{s}
Yerine koy:
\frac{4.8}{d + 3.6} = \frac{1.8}{3.6} \implies \frac{4.8}{d + 3.6} = \frac{1}{2}
Adım 6 — Uzaklığı bul
4.8 \times 2 = d + 3.6 \implies 9.6 = d + 3.6 \implies d = 9.6 - 3.6 = 6 \, m
Adım 7 — Yürünmesi gereken mesafe
Başlangıçta adam lambadan 2 m uzaklıkta, gölgesinin boyu iki katına çıktığında d = 6 \, m
Yürüdüğü mesafe:
6 - 2 = 4 \, m
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: Adamın gölgesinin boyu kendi boyunun iki katı olması için 4 metre ileri yürümesi gerekir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Benzer Üçgenler
- Tanım: Aynı açılara sahip, oranları eşit üçgenlerdir.
- Bu problemde: Gölge ve cisim yükseklikleri ile mesafeleri oranlanır.
2. Oran ve Orantı
- Tanım: İki veya daha fazla büyüklüğün birbirine göre ilişkisi.
- Bu problemde: Lambanın ve adamın yükseklikleri ile gölge uzunlukları arasındaki oran.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?