YAYINL ARI
N BİLİMLERİ
rol
isi
20. Bir besin zinciri asağıdaki gibi şematize edilmiştir.
3
ki-
ÇI-
Besin zincirindeki canlıların bulunduğu trofik düzeyler
düşünüldüğünde bu canlıların dokularında biyobirikim
miktarı en yüksek olanı ile biyokütlesi en az otaril aşağı-
dakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Biyobirikim miktar
en yüksek olan
1
Biyokütlesi
en az ofan
4
A)
B)/
Besin Zincirinde Biyobirikim ve Biyokütle Değişimi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
Besin zincirinde üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe gerçekleşen temel değişimler şunlardır:
-
Biyobirikim (Biyolojik Birikim):
- Çevreye salınan ve canlı dokularında parçalanamayan zehirli/toksik maddeler (ağır metaller, pestisitler vb.), trofik düzeyler boyunca üst basamaklara aktarılır.
- Üreticiden tepe yırtıcıya doğru gidildikçe dokulardaki biyolojik birikim artar.
- Bu zincirde tepe noktada yer alan canlı 4 numaralı kartal olduğu için, dokularında biyobirikim miktarı en yüksek olan canlı 4’tür.
-
Biyokütle (Biyomas):
- Belirli bir trofik düzeyde bulunan tüm canlıların sahip olduğu toplam organik madde (kuru ağırlık) miktarıdır.
- Besin piramidinde üreticilerden (1) son tüketicilere (4) doğru çıkıldıkça her basamakta enerji kaybı yaşandığı için toplam biyokütle azalır.
- Dolayısıyla toplam biyokütlesi en az olan trofik düzey, piramidin en tepesindeki 4 numaralı canlıdır.
- A) 1 — 1: Üretici canlıda biyokütle en fazladır, biyobirikim ise en azdır. Bu nedenle yanlıştır.
- B) 1 — 4: Biyobirikimi en yüksek olan üretici (1) değil, son tüketicidir (4). Bu nedenle yanlıştır.
- C) 2 — 3: Ara basamaklar ekstrem (en yüksek/en az) değerleri temsil etmez. Bu nedenle yanlıştır.
- D) 4 — 1: Biyobirikimi en yüksek olan 4’tür ancak biyokütlesi en az olan 1 değil, yine 4’tür (1’in biyokütlesi en fazladır). Bu nedenle yanlıştır.
- E) 4 — 4: Hem biyobirikimi en yüksek olan hem de toplam biyokütlesi en az olan basamak son tüketici olan 4 numaralı canlıdır.
Sonuç ve Doğrulama:
Besin piramidinde tabandan tavana çıkıldıkça biyobirikim artarken, toplam biyokütle azalır. Bu doğrultuda her iki özelliğin de karşılığı tepe yırtıcı olan 4 numaralı canlıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — 4 ve 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Besin piramidinde yukarıya doğru çıkıldıkça değişen aktarılan enerji ve birey sayısı gibi diğer faktörleri de birlikte incelemek ister misin?