WURUMLARI
14. Alaninda isim yapmış () kitap fuarlarinda ararta
yayinevlerinden biri tarafından basılan Yunus Emre ve
akt
Divâni adlı eser toplamda 551 sayfadan oluşmaktadl.
Kitapta Yunus Emre’nin icine doğduğu sosyal (0) siyas
ve kültürel ortam tam olarak ortaya konmuştur. Yunus
Emre ile ilgili en çok tartısılan konu olan “nereli oldugu
meselesi” ele alınmis (I) nun bir Ahi seyhi olan Edebali
ile uçlara doğru hareket ettiği sonucuna varılmiştir.
Edebali’nin Kirşehirli olduğu dikkate alınirsa (|V) Yunus’un
da bu coğrafyada doğup hayatınin belli bir kısmini
burada geçirdiği söylenebilir. Evet (V) biz de kitaptaki
bu açıklamalardan sonra Yunus Emre’nin Kirşehir’de
doğduğunu rahatlıikla söyleyebliriz.
Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine virgül
getirilemez?
B)
D) N
Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine virgül getirilemez?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I Numaralı Yerin İncelenmesi
“Alanında isim yapmış” ve “kitap fuarlarında aranan” ifadeleri sıfat-fiil gruplarıdır ve cümlenin öznesi/tamlayanı durumundaki eş görevli söz öbekleridir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur. Bu nedenle (I) numaralı yere virgül getirilebilir.
Adım 2 — II Numaralı Yerin İncelenmesi
“Sosyal” ve “siyasi” sözcükleri “ortam” ismini niteleyen eş görevli sıfatlardır. Eş görevli sözcükleri ayırmak için aralarına virgül konur. Bu nedenle (II) numaralı yere virgül getirilebilir.
Adım 3 — III Numaralı Yerin İncelenmesi
“…ele alınmış” ve “…sonucuna varılmıştır” ifadeleri birbirine bağlı bağımsız yargılardır (sıralı cümle). Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için aralarına virgül konur. Bu nedenle (III) numaralı yere virgül getirilebilir.
Adım 4 — IV Numaralı Yerin İncelenmesi
“Dikkate alınırsa” ifadesinde şart kipi eki (-sa / -se) bulunmaktadır. TDK noktalama kurallarına göre metin içinde art arda sıralanmadıkça şart ekinden (-sa / -se) sonra virgül konmaz. Cümlede art arda gelen başka bir şart eki bulunmadığı için (IV) numaralı yere kesinlikle virgül getirilemez.
Adım 5 — V Numaralı Yerin İncelenmesi
“Evet” sözcüğü kabul/onay bildiren bir kelimedir. Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren “evet, hayır, peki, tamam” gibi kelimelerden sonra virgül konur. Bu nedenle (V) numaralı yere virgül getirilebilir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I — Eş görevli söz öbeklerini ayırdığı için virgül konur.
B. II — Eş görevli sıfatları ayırdığı için virgül konur.
C. III — Sıralı cümleleri ayırdığı için virgül konur.
D. IV — Şart ekinden (-sa/-se) sonra geldiği için virgül KONMAZ.
E. V — Onay bildiren kelimeden sonra geldiği için virgül konur.
Adım 7 — Son Doğrulama
Türkçede tek başına kullanılan zarf-fiil eklerinden, şart ekinden (-sa / -se) ve “ve, veya, yahut, ya… ya…” gibi bağlaçlardan önce/sonra virgül kullanılmaz. (IV) numaralı yerde tek bir şart eki yer aldığı için virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Noktalama işaretlerinde sıkça karıştırılan “virgülün kesinlikle kullanılmadığı diğer özel durumlar” (zarf-fiiller, bağlaçlar, tamlamalar) hakkında pratik bir özet hazırlamamı ister misin?