Örnek- 5
Yaşlılar ilgiyi hak ediyor." cümlesindeki “yaşlilar” kelimesi "si-
fat olduğu hâlde isim olarak kullanılmıştır. Aşağıdakilerin han-
gisinde böyle bir kelime vardır?
A) Balkondaki çiçekler solmaya başlamış. O
B) İyiler yardıma muhtaç kişilerin elinden tutar.i
C) Şiirlerimde daha çok, yurt sevgisi temasını işliyorum.
D) Öğrenciler müzeye gitmek için bahçede toplandı.
E) Denemeler içten ve serbest bir anlatımla yazılır.
ednoe ble
Cniak
“Yaşlılar ilgiyi hak ediyor.” cümlesindeki adlaşmış sıfatın benzerini bulma
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Örnek Cümlenin Analizi
“Yaşlılar ilgiyi hak ediyor.” cümlesinde “yaşlılar” kelimesi aslında “yaşlı insanlar” tamlamasının bir parçasıdır. Burada “insanlar” ismi düşmüş ve “yaşlı” sıfatı ismin aldığı çekim ekini (-lar) üzerine alarak isimleşmiştir. Dil bilgisinde bu duruma Adlaşmış Sıfat denir.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi
“Balkondaki çiçekler solmaya başlamış.” cümlesinde “çiçekler” kelimesi doğrudan bir isimdir. Herhangi bir adlaşmış sıfat bulunmamaktadır.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi
“İyiler yardıma muhtaç kişilerin elinden tutar.” cümlesinde “İyiler” kelimesine dikkat edelim. Bu kelimenin aslı “İyi insanlar” veya "İyi kişiler"dir. “İnsanlar” ismi düşmüş, “iyi” sıfatı adlaşmıştır. Örnekteki “yaşlılar” kelimesiyle aynı yapıdadır.
Adım 4 — C Seçeneğinin Analizi
“Şiirlerimde daha çok, yurt sevgisi temasını işliyorum.” cümlesinde yer alan kelimelerin tamamı ya isimdir ya da fiildir. Adlaşmış sıfat yoktur.
Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi
“Öğrenciler müzeye gitmek için bahçede toplandı.” cümlesinde “öğrenciler” kelimesi bir tür ismidir, adlaşmış sıfat değildir.
Adım 6 — E Seçeneğinin Analizi
“Denemeler içten ve serbest bir anlatımla yazılır.” cümlesinde “denemeler” bir edebi türün adıdır. “Anlatım” ise isimdir. Adlaşmış sıfat mevcut değildir.
Adım 7 — Seçenek Karşılaştırması
B. İyiler — “İyi insanlar” (Adlaşmış Sıfat)
A. Çiçekler — (Cins İsim)- C. Şiirler — (Cins İsim)
- D. Öğrenciler — (Cins İsim)
- E. Denemeler — (Cins İsim)
Adım 8 — Final Doğrulama
Soru bizden adlaşmış sıfatı bulmamızı istiyordu. “İyiler” kelimesi, tıpkı “yaşlılar” gibi niteleme sıfatının ismin yerini tutmasıyla oluştuğu için doğru cevaptır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) İyiler yardıma muhtaç kişilerin elinden tutar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Adlaşmış Sıfat
- Tanım: Niteleme sıfatlarının niteledikleri isim düştüğünde, sıfatın isim gibi kullanılmasıdır.
- Bu problemde: “Yaşlı (insanlar)” ve “İyi (kişiler)” örneklerinde görülmektedir.
SIK YAPILAN HATALAR:
İsimlerle Karıştırmak
- Yanlış: Her “-lar/-ler” eki alan kelimeyi adlaşmış sıfat sanmak.
- Doğru: Kelimenin önüne bir isim getirip (örneğin: insanlar) anlamlı bir sıfat tamlaması yapıp yapamadığımıza bakmalıyız.
- Neden Yanlış: “Öğrenciler” kelimesinin önüne “insanlar” getiremeyiz (Öğrenci insanlar denmez), çünkü öğrenci zaten bir isimdir.
Adlaşmış sıfatları daha iyi kavramak için “Gençler”, “Soğuklar” veya “Çalışkanlar” gibi kelimelerle ilgili başka örnekler de çözmek ister misin?