21. “Bu şekilde olmayacağını biliyor musun?” ve 22. “Aradığım dosya bilgisayarda yok.” cümlelerinin yüklemin yerine, türüne, anlamına ve yapısına göre incelemesi
Answer:
Aşağıda, her iki cümlenin dilbilgisel özellikleri tabloda özetlenmiştir:
1) 21. Cümle: “Bu şekilde olmayacağını biliyor musun?”
-
Yüklemin yerine göre (Kurallı / Devrik / Eksiltili)
- Yüklem (biliyor musun) sonda yer aldığı için Kurallı cümle.
-
Yüklemin türüne göre (Fiil / İsim cümlesi)
- “biliyor musun” fiildir, dolayısıyla Fiil cümlesi.
-
Anlamına göre (Olumlu / Olumsuz / Soru / Ünlem / Emir / İstek)
- Cümle bir soru olduğu için Soru cümlesi.
-
Yapısına göre (Basit / Birleşik / Sıralı / Bağlı)
- İçinde “olmayacağını” yapısında bir yan cümle (girişik birleşik) bulunduğundan Birleşik cümle (özellikle “girişik birleşik cümle”).
2) 22. Cümle: “Aradığım dosya bilgisayarda yok.”
-
Yüklemin yerine göre (Kurallı / Devrik / Eksiltili)
- Yüklem (“yok”) yine sonda yer aldığı için Kurallı cümle.
-
Yüklemin türüne göre (Fiil / İsim cümlesi)
- “Yok” fiil değildir; var-yok kalıbı isim soylu sayıldığı için İsim cümlesi.
-
Anlamına göre (Olumlu / Olumsuz / Soru / Ünlem / Emir / İstek)
- “Yok” ifadesi olumsuz anlam taşıdığından Olumsuz cümle.
-
Yapısına göre (Basit / Birleşik / Sıralı / Bağlı)
- “Aradığım dosya” kısmında “aradığım” bir sıfat-fiildir (yan cümle), bu nedenle Birleşik cümle (girişik birleşik).
Özet Tablosu
| Cümle | Yüklemin Yerine Göre | Yüklemin Türüne Göre | Anlamına Göre | Yapısına Göre |
|---|---|---|---|---|
| 21. “Bu şekilde olmayacağını biliyor musun?” | Kurallı Cümle | Fiil Cümlesi | Soru Cümlesi | Birleşik (Girişik) Cümle |
| 22. “Aradığım dosya bilgisayarda yok.” | Kurallı Cümle | İsim Cümlesi | Olumsuz Cümle | Birleşik (Girişik) Cümle |
Bu şekilde, her iki cümlenin yüklemin yerine, türüne, anlamına ve yapısına göre detaylı tasnifini yapabilirsiniz.
