Yaratıcı yazarlık seminerine katılan bir öğrenciden kahramanın yaşadığı sevincin konu alan bir öykü yazması istendiğinde öğrenci şu cümleleri yazar “İzdivaç teklifini duyunca bir lahza düşündüm değil. İşte o kısacık zamanda Ali’nin mütereddit gözlerle bana bakışını asla unutmam. Tabi evet dediğimde bu gözlerin birdenbire saadetle kavuştuğunu da…” Öğrenciye verilen tavsiye Semineri veren öykücünün tavsiyesinden sonra öğrenci aynı cümleleri aşağıdaki gibi değiştirir “Evlilik teklifini duyunca bir an düşündüm değil. İşte o kısacık zamanda Ali’nin tedbirli gözlerle bana bakışını asla unutmam. Tabi evet dediğimde bu gözlerin birdenbire mutluluğa kavuştuğunu da…” Bu parçadan hareketle öğrenciye verilen tavsiye aşağıdaki cümlelerden hangisi olabilir?
A) Anlatım dilini olayların geçtiği zamanda kullanılan dil ile yakınlaştırdığında okuryazarda gerçeklik hissi uyandırır.
B) Güçlü bir kalem olmak için metinlerinde kahramanların yaşadıkları olaylara her amyla yakınlık etmelisin.
C) Kahramanın duygularını mekanı ve zamandan soyutlamadan anlatabilersen insanların duygularına dokunabilirsin.
D) Metni halka ulaştırmak istiyorsan onu halkın günlük konuşma dilinde kullandığı sözlerle oluşturmalısın.
E) Kahramanlarının hiç sesine kulak vermediğin takdirde okuyucuların da senin sesine kulak vermeyeceklerdir.
Soru, yazarın tavsiyesiyle metindeki sözcüklerin daha anlaşılır ve günlük dile uygun hâle getirilmesini anlatıyor. “İzdivaç, lahza, mütereddit, saadet” gibi sözcükler yerine “evlilik, an, tedirgin, mutluluk” kullanılması, anlatımı günlük konuşma diline yaklaştırma tavsiyesidir.
Adım 1 — Değişiklikleri inceleyelim
İzdivaç → Evlilik
Lahza → An
Mütereddit → Tedirgin
Saadet → Mutluluk
Bu değişiklikler, metni daha sade ve yaygın kullanılan kelimelerle yazma amacı taşır.
Adım 2 — Seçenekleri değerlendirelim
A) Zaman duygusunu anlatır, ama asıl vurgu bu değil.
B) Kahramanların olaylara yakınlığıyla ilgili; uygun değil.
C) Duyguları anlatmakla ilgili; fakat asıl mesele dilin sadeleşmesi.
D) Halkın günlük konuşma dilinde kullandığı sözlerle metin oluşturmak, bu parçaya tam uyar.
E) Kahramanın iç sesiyle ilgili; konu dışı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: D) Metni halka ulaştırmak istiyorsan onu halkın günlük konuşma dilinde kullandığı sözlerle oluşturmalısın.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kısa not: Burada yazar, ağır ve eski sözcükleri daha anlaşılır ifadelerle değiştirerek anlatımı sadeleştirmeyi öğütlüyor.
Yaratıcı Yazarlık Seminerinde Öğrenciye Verilen Tavsiye
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Cümlelerde yapılan değişiklikleri inceleme
Öğrenci önce “İzdivaç teklifini duyunca bir lahza düşündüm değil.” ifadesini, seminer sonrası “Evlilik teklifini duyunca bir an düşünmedim değil.” şeklinde değiştirmiş.
Burada kullanılan kelimeler daha sade, güncel Türkçe’ye yakınlaştırılmış.
Adım 2 — Kelimelerin anlamlarına ve anlatım diline dikkat etme
İlk cümlede “mütereddid” (tereddütlü) ve “saadete kavuştuğunu” gibi daha edebi, biraz ağır ifadeler varken; ikinci cümlede “tedirgin” ve “mutluluğa kavuştuğunu” olarak daha anlaşılır ve günlük dile uygun değişiklikler yapılmış.
Adım 3 — Tavsiyenin amacı
Bunlar, metnin daha doğal ve halkın kullandığı dilde yazılması gerektiğini gösterir. Böylece okunması ve anlaşılması kolaylaşır, okuyucuya daha sıcak gelir.
Adım 4 — Şıklara bakarak doğru seçeneği bulma
A şıkkı: “Olayların geçtiği zamanda kullanılan dil ile yakınlaştırma” — Cümlenin zamanı değişmemiş, ama dil sadeleştirilmiş.
B şıkkı: Kahramanların yaşadıkları olaylara tanıklık edilmesi — Bu konu doğrudan ilgilenmiyor.
C şıkkı: Duyguların mekân ve zamandan soyutlanmaması — Burada soyutlama değil, sadeleştirme yapılmış.
D şıkkı: “Metni halkın günlük konuşma diliyle oluşturmalısın.” — Metnin dili sadeleştirilmiş, en uyumlu şık.
E şıkkı: Kahramanların iç sesi — Bu değişiklikle ilgili değil.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: D) Metni halka ulaştırmak istiyorsan onu halkın günlük konuşma dilinde kullandığı sözlerle oluşturmalısın.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Önemli Kavramlar:
Anlatım dili: Hikaye anlatılırken kullanılan dilin türü ve sadeliği.
Günlük konuşma dili: Halkın normalde kullandığı, sade ve anlaşılır dil.
Okuyucuya yakınlık: Dilin sadeliği, metni okuyucuya daha içten ve samimi yapar.
Cevap: D) Metni halka ulaştırmak istiyorsan onu halkın günlük konuşma dilinde kullandığı sözlerle oluşturmalısın.
Çözüm Adımları:
Önemli Kavramlar: