Yap soruları çözümü
1. Soru: Oluş fiili kullanımı ve doğru işaretleme
Soruda, cümlelerde oluş fiilinin kullanılıp kullanılmadığı belirtilmiş ve tabloda “Var” ve “Yok” şeklinde işaretlemeler yapılmış. Görev, hatalı işaretlemeleri bulmaktır.
Önce cümleleri ve oluş fiillerini inceleyelim:
| Cümle No | Cümle | Oluş Fiili Var Mı? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| I | Soğuk havadan etkilenmesin diye balkondaki çiçekleri naylonla örttük. | Yok (✓) | “Örttük” işi fiildir, oluş fiili değildir. |
| II | Yıllardır içinde kimsenin oturmadığı eski yapının duvarları küflenmişti. | Var (✓) | “Küflenmek” oluş fiili (kendiliğinden oluşur) |
| III | Öğretmenin yaptığı açıklamayı tüm öğrenciler kulak kesilerek dinledi. | Yok (✓) | “Dinledi” iş (kılış) fiili, oluş fiili değil. |
| IV | Fen bilimleri dersindeki proje ödevi için yetiştirdiğimiz domatesler kızardı. | Yok (✓) | “Kızardı” oluş fiilidir, burada “Yok” işaretlenmiş, bu hata. |
| V | Beline kadar uzayan saçlarını kısacık kestirmişti. | Var (✓) | “Kestirmişti” iş fiili, oluş fiili değil; oluş fiili olmadığı halde “Var” işaretlenmiş. |
Hatalı işaretlemeler:
- IV. cümlede oluş fiili var ama “Yok” işaretlenmiş.
- V. cümlede oluş fiili yok ama “Var” işaretlenmiş.
Bu durumda hatalı işaretleme yapılan cümleler: IV ve V’dir.
1. Soru cevabı:
D şıkkı: IV ve V
2. Soru: Fiillerin anlam özellikleri
Burada verilen açıklama:
- “çıktı” fiili durum fiiliyken,
- “çıktı” iş (kılış) fiili olarak da kullanılabilir.
Soruda, bu açıklamaya örnek olabilecek cümleyi bulmamız isteniyor.
Seçenekleri analiz:
| Seçenek | Cümle | Fiilin Anlamı | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Pistte ağır ağır ilerledikten sonra uçak, hızla yükseldi. | İş (kılış) | “Hızla yükseldi” eylemi… iş (kılış) fiiline örnek olabilir. (hareket belirtiyor) |
| B | Yavru köpek, oyun oynamak için sahibinin etrafında zıplıyor. | İş (kılış) | “Zıplıyor” hareket, iş fiili örneği. |
| C | Genç sporcu, yüz metrelik pisti bir dakikada koştu. | İş (kılış) | “Koştu” hareket anlamı, iş fiili. |
| D | Mandıra’dan aldığı sütü ince bir bezle süzdü. | İş (kılış) | “Süzdü” iş fiili, hareket anlamı. |
Ancak açıklamaya göre;
- “Merdivenlerden koşarak çıktı” (durum fiili) ve
- “Yokuşu hızlıca çıktı” (iş fiili) örneği verilmiş.
Yani, fiilin hem durum hem iş anlamı verebildiği cümle aranıyor.
Burada en uygun seçenek:
A şıkkı: “Pistte ağır ağır ilerledikten sonra uçak, hızla yükseldi.”
- “İlerledikten sonra” kısmı durum fiiline benzer.
- “Yükseldi” ise hareket (iş) fiili.
Bu seçenek, fiilin hem durum hem iş anlamını barındırabilecek örneğe en yakın.
2. Soru cevabı:
A şıkkı
Özet Tablosu
| Soru No | Doğru Cevap | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | D (IV ve V) | IV ve V cümlede oluş fiili işaretlemeleri hatalı |
| 2 | A | Fiilin hem durum hem iş anlamını örnekleyen cümle |
