Yan taraftaki X ve Y kaplarında belirtilen sıcaklıklarda su bulunmaktadır. Aynı anda kaplara 50°C sıcaklığında demir bilyeler atılıyor ve bir süre bekleniyor. Buna göre X ve Y kaplarında bekletilen bilyelerde bir süre sonra hangi değişimler gözlemlenir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
X kabı: Su 80°C, bilye 50°C.
X kabında ısı, sudan bilyeye doğru akar.
X kabındaki bilye ısınır.
X kabındaki bilyede genleşme gözlenir.
Y kabı: Su 20°C, bilye 50°C.
Y kabında ısı, bilyeden suya doğru akar.
Y kabındaki bilye soğur.
Y kabındaki bilyede büzülme gözlenir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B seçeneği: X için Büzülme, Y için Genleşme iddiası.
X için büzülme olması mantıksızdır çünkü X’te su daha sıcaktır (80°C) ve bilye 50°C’den ısınır; büzülme yerine genleşme olur.
Y için genleşme olması mantıksızdır çünkü Y’te su daha soğuktur (20°C) ve bilye soğur; genleşme yerine büzülme olur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C seçeneği: Hem X hem Y için Genleşme iddiası.
Y için genleşme yanlış olur çünkü Y’deki su soğuktur ve bilye ısı kaybeder; büzülme beklenir.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D seçeneği: Hem X hem Y için Büzülme iddiası.
X için büzülme yanlış olur çünkü X’teki su daha sıcak ve bilyeyi ısıtır; genleşme olur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. X: Genleşme — Y: Büzülme — Bu seçenek fiziksel duruma uygundur.
B. X: Büzülme — Y: Genleşme — Yanlış, ters nedensellik.
C. X: Genleşme — Y: Genleşme — Yanlış, Y için hatalı.
D. X: Büzülme — Y: Büzülme — Yanlış, X için hatalı.
Adım 6 — Son Doğrulama
Isı sıcaklığı yüksek olandan düşük olana doğru akar; X’te bilye ısınır (genleşme), Y’de bilye soğur (büzülme). Bu nedenle A şıkkı doğrudur.
CEVAP: A) X: Genleşme — Y: Büzülme
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 