Yalnızca iletişim aracı değil aynı zamanda bir toplumun

YKS TYT
1
  1. Dil, insanların düşüncelerinin ifade etmesinin ve başkaları ile iletişim kurmasının temel aracıdır. Bununla birlikte, diller
    yalnızca iletişim aracı değil aynı zamanda bir toplumun
    II, III
    tarihini ve kültürünü yansıtan unsurlardır.
    Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangilerinde
    ses olayı yoktur?
    A) I ve II
    B) I ve III
    C) I ve V
    D) II ve IV
    E) II ve V

Dil, insanların düşüncelerinin ifade etmesinin ve başkaları ile iletişim kurmasının...
Dil, insanların düşüncelerinin ifade etmesinin ve başkaları ile iletişim kurmasının...771×1024 97.6 KB

2

Parçada Ses Olayları Analizi

Bu soruda test baskısından veya taramadan kaynaklı olarak sözcük numaraları metin üzerinde silik çıkmış görünmektedir. Bu tip TYT/KPSS Türkçe sorularında altı çizilen/numaralandırılan sözcükler ve parçada yer alan ses olayları adım adım aşağıda incelenmiştir.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI & Sözcük Analizi:

Metindeki dikkat çeken sözcüklerin ses bilgisi açısından tahlili şu şekildedir:

  • aracıdır:

    • Kelimenin kökü araçtır. Ünlü ile başlayan ek aldığında sonundaki sert ünsüz yumuşamıştır: \text{araç} + \text{ı} \rightarrow \text{aracı} (\text{ç} \rightarrow \text{c}).
    • :green_circle: Ses olayı VARDIR (Ünsüz Yumuşaması / Değişimi).

  • yalnızca:

    • Kelimenin kökü yalındır. Türetilirken ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür: \text{yalın} + \text{-ız} \rightarrow \text{yalnız} (\text{ı} ünlüsü düşmüştür).
    • :green_circle: Ses olayı VARDIR (Ünlü Düşmesi).

  • birlikte:

    • \text{birlik} + \text{-de} \rightarrow \text{birlikte} biçiminde bulunma hâli eki sertleşmiştir (\text{d} \rightarrow \text{t}).
    • :green_circle: Ses olayı VARDIR (Ünsüz Benzeşmesi / Sertleşmesi).

  • kültürünü / tarihini:

    • \text{kültür} + \text{-ü} + \text{n} + \text{-ü} ve \text{tarih} + \text{-i} + \text{n} + \text{-i} sözcüklerinde herhangi bir ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması ya da türemesi bulunmaz (aradaki “n” harfleri kaynaştırma ünsüzüdür; ÖSYM ve soru bankaları kaynaştırmayı temel ses olayları olan benzeşme/düşme/yumuşama kapsamında ses olayı saymamaktadır).
    • :red_circle: Temel ses olayı YOKTUR.

  • unsurlardır / yansıtan / iletişim:

    • Kök ve eklerinde hiçbir ünlü/ünsüz değişimi gerçekleşmemiştir.
    • :red_circle: Ses olayı YOKTUR.

Doğrulama ve Sonuç:
Metinde numaralandırılan 5 sözcükten 3 tanesinde ses olayı bulunurken (aracıdır \rightarrow yumuşama, yalnızca \rightarrow ünlü düşmesi, birlikte \rightarrow benzeşme), ses olayı barındırmayan sözcükler genellikle I ve III ya da I ve V (veya soru numaralandırmasına göre II ve IV / II ve V) eşleşmesini oluşturur.

Kitapçığınızdaki numaraların dizilimine göre:

  • Ses olayı olanlar: aracıdır, yalnızca, birlikte
  • Ses olayı olmayanlar: kültürünü, tarihini, yansıtan, unsurlardır

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: İçinde ses olayı barındırmayan sözcüklerin bulunduğu seçenek (Kitapçık numaralandırmasına göre kültürünü, yansıtan veya tarihini sözcüklerinin denk geldiği seçenek işaretlenmelidir).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Metindeki sözcüklerden birinin ek-kök ayrımı veya kaynaştırma harflerinin ses olayı sayılıp sayılmamasıyla ilgili aklına takılan bir nokta var mı?