Yalnızca grafikten yararlanarak;

Question Answer
1
  1. Aşağıdaki grafikte bir merkezdeki sıcaklık ve yağış değerleri gösterilmiştir.
    Yalnızca grafikten yararlanarak;
    I. yıllık sıcaklık farkı,
    II. hakim rüzgar yönü,
    III. yağış oluşum şekli,
    IV. yıllık yağış miktarı
    bilgilerinden hangisine ulaşılamaz?
    A) I ve II
    B) I ve III
    C) II ve III
    D) II ve IV
    E) III ve IV
  2. Aşağıda verilen özelliklerin hangisinde iklim temel etkendir?
    A) Türkiye’de batıdan doğuya doğru genel olarak sıcaklığın azalması
    B) Konya ve çevresinde ekili-dikili arazilerinin geniş alan kaplaması
    C) Ege kıyılarında Akdeniz ikliminin yayılış alanının geniş olması
    D) Karadeniz’de dağların kuzey yamaçlarında orografik yağışların görülmesi
    E) Türkiye’nin iç bölgelerinde kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakların yaygın olması
  3. Aşağıdaki haritada Türkiye’deki yağışın dağılışı gösterilmiştir.
    Bu dağılış üzerinde, aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilemez?
    A) Dağların kıyıya uzanış doğrultusu
    B) Yükselti
    C) Denize olan uzaklık
    D) Çevresindeki basınç merkezleri
    E) Toprak tipleri
  4. Aşağıdaki tabloda Türkiye’de etkili olan yerel rüzgarlar, esiş yönleri ve sıcaklığa olan etkisine ait bazı özellikler verilmiştir.
    Belirtilen rüzgarlardan hangisinin özellikleri hakkında yanlış bilgi verilmiştir?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV
    E) V

Aşağıdaki grafikte bir merkezdeki sıcaklık ve yağış değerleri gösterilmiştir.
Aşağıdaki grafikte bir merkezdeki sıcaklık ve yağış değerleri gösterilmiştir.697×1024 70.4 KB

2

İklim Bilgisi ve Türkiye’nin İklim Özellikleri Soru Çözümleri

1. Soru: İklim Grafiği Yorumlama

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir merkeze ait sıcaklık ve yağış grafiğinden; en yüksek ve en düşük sıcaklıklar arasındaki fark (yıllık sıcaklık farkı) ile aylık yağış değerlerinin toplamı (yıllık yağış miktarı) hesaplanabilir. Ancak rüzgâr frekansı (yönü) ve havanın yükselme biçimi (yağış oluşum şekli: cephesel, konveksiyonel, orografik) yalnızca bu grafikten tespit edilemez.

:brain: ÇÖZÜM VE ÖNCÜL ANALİZİ

  • I. Yıllık sıcaklık farkı: En sıcak ay (yaklaşık 33\ ^\circ\text{C}) ile en soğuk ay (yaklaşık 7\ ^\circ\text{C}) grafikteki çizgiden tespit edilip farkı hesaplanabilir (Ulaşılır).
  • II. Hâkim rüzgâr yönü: Grafikte rüzgârın esiş yönüne veya esme sayılarına (frekansına) dair veri yer almaz (Ulaşılamaz).
  • III. Yağış oluşum şekli: Grafikten yağışın cephe, yükselim ya da yamaç yağışı olup olmadığı anlaşılamaz (Ulaşılamaz).
  • IV. Yıllık yağış miktarı: Aylara ait sütunlardaki yağış miktarları toplanarak yıllık toplam yağış bulunabilir (Ulaşılır).

:white_check_mark: CEVAP: C) II ve III

2. Soru: Doğal Çevre Üzerinde İklimin Etkisi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Toprak oluşumunda iklim ve doğal bitki örtüsü temel belirleyicidir. Yarı kurak karasal iklim bölgelerinde cılız ot (bozkır) örtüsü altında kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakları (zonal topraklar) meydana gelir.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

  • A) Batıdan doğuya sıcaklığın düşmesi iklimin nedeni değil, ortalama yükseltinin artmasının (yer şekillerinin) bir sonucudur.
  • B) Konya’da ekili-dikili arazilerin geniş yer tutması arazinin düz/sade yer şekillerine sahip olmasıyla ilgilidir.
  • C) Ege’de Akdeniz ikliminin iç kısımlara sokulabilmesi dağların kıyıya dik uzanmasından kaynaklanır.
  • D) Karadeniz’de yamaç (orografik) yağışlarının görülmesi dağların kıyı çizgisine paralel uzanması ile doğrudan ilişkilidir.
  • E) İç bölgelerde kahverengi ve kestane renkli bozkır topraklarının oluşması, bölgenin yarı kurak karasal ikliminin doğrudan ve temel sonucudur.

:white_check_mark: CEVAP: E) Türkiye’nin iç bölgelerinde kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakların yaygın olması

3. Soru: Türkiye’de Yağışın Dağılışını Etkileyen Faktörler

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Yağış miktarını ve dağılışını; yer şekilleri (dağların uzanışı, yükselti), denize yakınlık (nem) ve gezici basınç merkezleri belirler. Toprak tipleri iklim ve yağış koşullarının belirleyicisi değil, tam tersine iklimin bir sonucudur.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

  • A, B, C, D) Dağların kıyıya paralel/dik uzanışı, yükselti değerleri, kıyıdan uzaklaşma (karasallık) ve dinamik/termik basınç sistemleri yağış miktarını doğrudan etkiler.
  • E) Toprak örtüsü yağış dağılışını belirleyen bir iklim elemanı veya coğrafi etken değildir; iklimin meydana getirdiği bir sonuçtur.

:white_check_mark: CEVAP: E) Toprak tipleri

4. Soru: Türkiye’deki Yerel Rüzgârlar ve Özellikleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Türkiye Kuzey Yarım Küre’de yer aldığı için kuzey sektörlü rüzgârlar (Karayel, Yıldız, Poyraz - KaYıP) sıcaklığı düşürür; güney sektörlü rüzgârlar (Samyeli, Kıble, Lodos - SaKaL) sıcaklığı yükseltir.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

  • I (Yıldız): Yıldız rüzgârı kuzeyden eser ve sıcaklığı azaltır. Tabloda esiş yönü “Güney”, sıcaklık etkisi “Artırır” yazılarak (Kıble rüzgârının özellikleri verilerek) yanlışlık yapılmıştır.
  • II (Karayel): Kuzeybatıdan eser ve sıcaklığı azaltır (Doğru).
  • III (Poyraz): Kuzeydoğudan eser ve sıcaklığı azaltır (Doğru).
  • IV (Lodos): Güneybatıdan eser ve sıcaklığı artırır (Doğru).
  • V (Samyeli): Güneydoğudan eser ve sıcaklığı artırır (Doğru).

:white_check_mark: CEVAP: A) I